Vì sao BRICS lại thờ ơ với Thổ Nhĩ Kỳ?

Các chuyên mục cũ Bốn phương
Thứ năm, 12/4/2012 15:51 GMT+7
Theo “Mạng tin Trung Đông", nền kinh tế Thổ Nhĩ Kỳ đang tăng trưởng với tốc độ rất nhanh chóng. Điều này làm nhiều nhà quan sát cho rằng Ancara sẽ sớm được mời tham gia câu lạc bộ Nhóm các nền kinh tế mới nổi (BRICS). Tuy nhiên, dự đoán này vẫn chưa được cụ thể hóa.

Tăng trưởng kinh tế Thổ Nhĩ Kỳ năm 2010 và năm 2011 lần lượt đạt mức 8,9% và 8,5%. Mới đây, Phó Thủ tướng phụ trách kinh tế Thổ Nhĩ Kỳ, Ali Babacan đã nhận xét rằng các con số trên giúp Thổ Nhĩ Kỳ có thể xếp trước bất kỳ một nước thuộc Liên minh châu Âu hay Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) tại châu Âu nào về tốc độ tăng trưởng kinh tế trong 2 năm qua. Tuy nhiên, Nam Phi lại được mời tham gia BRICS chứ không phải là Thổ Nhĩ Kỳ.

Chuyên gia kinh tế của ngân hàng Goldman Sachs (Mỹ), Jim O’Neill, cho rằng BRICS hy vọng tổ chức này sẽ trở thành các nền kinh tế mạnh nhất vào năm 2050. Niềm hy vọng này không phải là không có cơ sở, bởi GDP của BRICS đã vượt từ 3 nghìn tỷ USD lên 13,5 nghìn tỷ USD trong 10 năm qua. Vậy thì với tư cách là một nền kinh tế mới nổi, đạt mức tăng trưởng trung bình hàng năm 5,4% trong 10 năm qua, Thổ Nhĩ Kỳ phải được coi là một trong những ứng cử viên triển vọng gia nhập câu lạc bộ BRICS. Klaus Schwab, người sáng lập Diễn đàn Kinh tế Thế giới, cách đây vài năm đã đề nghị cho Thổ Nhĩ Kỳ gia nhập BRICS và hình thành cái tên mới T-BRICS.

Nhưng với việc kết nạp Nam Phi năm 2011, tên của câu lạc bộ này hiện vẫn là BRICS. Theo một số nhà phân tích, kinh tế không phải là tiêu chí duy nhất để được mời gia nhập BRICS. Ngoài ra còn phải xét đến chính sách quốc tế. Theo Süleyman Yaar, giáo sư kinh tế tại đại học Istanbul và là nhà phân tích của báo Sabah, người ta chờ đợi Thổ Nhĩ Kỳ được gia nhập BRICS trước Nam Phi bởi nền kinh tế Nam Phi tăng trưởng chưa cao và có tỷ lệ thất nghiệp lên tới 20% so với Thổ Nhĩ Kỳ. Nhưng giáo sư Süleyman Yaar nhận thấy không một nước nào của BRICS là thành viên NATO, trong khi Thổ Nhĩ Kỳ lại tham gia NATO, gắn với châu Âu bằng một liên minh thuế quan và là đồng minh thân cận của Mỹ trong khu vực. Đó là những điểm cản trở Thổ Nhĩ Kỳ gia nhập BRICS. BRICS cũng đã không mời Hàn Quốc hay Mêhicô, hai gã khổng lồ trong các thị trường mới nổi có triển vọng kinh tế rất khả quan bởi Hàn Quốc là một đồng minh của Mỹ và Mêhicô gắn bó với Mỹ qua Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ (NAFTA). Hiển nhiên là quan điểm chính trị của BRICS không tương đồng với phương Tây, nhất là trong vấn đề Xiri và Iran hiện nay.     

Ali Reza Sandalcelar, giáo sư kinh tế tại đại học Recep Tayyip Erdogan, cũng chia sẻ với ý kiến trên khi cho rằng: “Quan điểm chung đều cho rằng BRICS chú trọng các thành tích kinh tế nhưng thực tế không như vậy. Ban đầu, những đánh giá của tổ chức này chỉ mang tính kinh tế, nhưng hiện nay định hướng của BRICS lại mang cả những lý do chính trị”. Giáo sư Birol Akgün, chuyên gia quan hệ quốc tế tại Institute of Strategic Thinking, đã mô tả rõ thế tiến thoái lưỡng nan của Thổ Nhĩ Kỳ trên con đường gia nhập BRICS khi giải thích: “Mặc dù Thổ Nhĩ Kỳ tìm mọi cách để có những thay đổi trong một số thể chế quốc tế như Quỹ Tiền tệ Quốc tế nhằm tạo ấn tượng tốt trong mắt các nền kinh tế mới nổi và có chung lợi ích với các nước BRICS, song do đã hội nhập với các thể chế phương Tây (Hội đồng châu Âu, NATO, OECD) nên không dễ cho Thổ Nhĩ Kỳ tham gia BRICS”.   

Giáo sư Akgün đánh giá Thổ Nhĩ Kỳ được xem là một phần của hệ thống bá quyền phương Tây và khi phe này cố gắng lôi cuốn Thổ Nhĩ Kỳ về phe kia sẽ làm tương quan lực lượng thế giới xáo trộn. Trung Quốc, đầu tàu của BRICS, muốn hài hòa để phát triển nên sẽ làm mọi cách để cản trở Thổ Nhĩ Kỳ gia nhập BRICS.   

Lê Chân



Ý kiến của bạn