Xử lý đất mỏ ô nhiễm bằng thực vật (Kỳ 2)

Các chuyên mục cũ Cuộc sống xanh
Thứ sáu, 14/10/2011 9:45 GMT+7
"Xử lý bằng phương pháp thực vật không thể đốt cháy giai đoạn, không như phương pháp hóa học, “vèo một cái”. Tầm nhìn.net tiếp tục có cuộc trao đổi với Giáo sư, Tiến sĩ Đặng Đình Kim và Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lương Văn Hinh, Trường Đại học Thái Nguyên, về vấn đề này.

Giáo sư có thể cho biết kết quả của đề tài xử lý đất ô nhiễm ở Thái Nguyên bằng cỏ Vetiver và dương xỉ?

Giáo sư Đặng Đình Kim: Sau khi chọn lựa được các loài cây thích hợp để thử nghiệm thì còn hơn 2 năm để thực hiện chương trình. Kết quả gần đạt tiêu chuẩn của Việt Nam. Nếu kéo dài thời gian đúng 3 năm hoặc lâu hơn thì chắc chắn đạt được kết quả tốt. Hiệu quả hay ở chỗ là sau khi đưa vào mô hình trình diễn chúng tôi đã xây dựng quy trình từ khi bắt đầu ứng dụng, từ khi đất của ô nhiễm như thế nào, tiền xử lý đất ra làm sao, ví dụ cần xử lý PH thì bón thêm vôi, rồi đưa một số cây tạo dinh dưỡng cho đất, cải tạo đất ban đầu, sau đó thì trồng cây lên và trồng thì quy trình tưới, tắm cây ra làm sao, thời điểm nào thu hoạch thì hợp lý, xử lý sinh khối của nó như thế nào. Quy trình trọn vẹn, bắt đầu từ A cho đến Z. Vừa rồi chúng tôi khẳng định một điều là mô hình trình diễn rất tốt. Hiệu quả, không tốn kém. Người nông dân thấy rõ lợi ích, rất dễ tin.


Vườn cỏ Vetiver trồng để cải tạo đất
Đề tài thực hiện trong 3 năm, 8 viện tham gia. Kết quả cụ thể cây nào xử lý kim loại gì, xây dựng được hai quy trình công nghệ  - dùng thực vật để xử lý asen, dùng thực vật để xử lý chì và kẽm. 2 quy trình này tương đối độc lập với nhau. 

Sau khi xử lý thì lượng asen giảm từ hơn 2.000 ppm/kg xuống còn vài trăm sau hơn 2 năm. So với quy chuẩn Việt Nam chưa đạt nhưng vì thời gian chưa đủ dài chứ không phải vì kém hiệu quả.

Lượng asen trong vùng đất ô nhiễm ở xã Hà Thượng ban đầu là 4.521 ppm, tức 4,521 miligam trên 1 kg đất, sau hơn 2 năm còn 656 ppm, cần phải xử lý tiếp. Xử lý bằng phương pháp thực vật không thể đốt cháy giai đoạn, không như  phương pháp hóa học, “vèo một cái”. Chúng tôi dự đoán trong vòng 4 – 5 năm thì sẽ đạt chuẩn. Chì từ 3.470 ppm giảm xuống còn hơn 300. Kẽm từ 3.191 ppm còn 780. 

Chương trình nghiệm thu được đánh giá tốt nhưng việc chuyển giao công nghệ gặp khó khăn vì chúng tôi chưa chọn được nhà sản xuất để ứng dụng. Luật bảo vệ môi trường của chúng ta ra đời từ năm 1994, nội dung rất tốt, năm, 2005 lại được chỉnh lại nhưng trên thực tế áp dụng chưa tốt lắm. Luật chưa bắt buộc các doanh nghiệp phải xử lý đất ô nhiễm do mình gây ra thì người ta dại gì bỏ tiển ra làm, xử lý môi trường rất tốn kém. Thuyết phục doanh nghiệp tự nguyện xử lý ô nhiễm quả là khó. Chúng tôi không muốn công trình khoa học cất trong ngăn kéo… 


Tiến sĩ Lương Văn Hinh

Tiến sĩ Lương Văn Hinh: Giáo sư Đặng Đình Kim cùng tôi và các cộng sự triển khai chương trình khoa học nghiên cứu sử dụng cây thực vật để cải tạo đất bị ô nhiễm kim loại nặng ở vùng sau khai thác khoáng sản. Ở khu vực xã Tân Long, huyện Đồng Hỷ, Thái Nguyên, có bãi đổ thải của nhà máy chì kẽm. Tại đây qua khảo sát chúng tôi thấy môi trường bị ô nhiễm nghiêm trọng, kể cả về đất, kể cả về không khí. Chúng tôi chọn những cây thực vật đã được tuyển chọn như là dương xỉ, cây cỏ voi, cỏ Vetiver, cỏ mần trầu để nghiên cứu xem mức độ hút thu kim loại nặng của các cây này ở mức độ nào, sau thời gian nghiên cứu thì có thể đưa ra một số kết luận để khẳng định mức độ ô nhiễm và khả năng hút thu kim loại nặng của các cây được tuyển chọn.

Sau khi kết thúc thí nghịệm chúng tôi thấy cây dương xỉ, cỏ Vetiver, cỏ mần trầu có khả năng hấp thu kim loại nặng rất tốt. Tất nhiên khả năng ở mỗi cây ở mức độ khác nhau. Còn về đất thì ở đây mức độ ô nhiễm kẽm, chì giảm đi rõ rệt. Đến bây giờ ngô, đậu tương trồng ở đây sinh trưởng bình thường và cho thu hoạch. 



Triển khai đề tài này rộng ra thì tôi cho rằng là nó có thuận lợi nhưng cũng gặp khó khăn vì thực ra mà nói diện tích bị ô nhiễm phải nói là lớn, nhưng mà kinh phí ứng dụng có hạn. Trong việc bảo vệ môi trường thì các cấp chính quyền va doanh nghiệp vẫn chưa nhận thức đầy đủ. 

Phải có sự kết hợp giữa các ngành, phần nào đấy là phải có trách nhiệm của các công ty cũng như các nhà thầu khai thác khoáng sản, bởi vì thực ra họ đã thu những khoáng sản quý rồi thì phải có trách nhiệm trả lại sự trong sạch cho môi trường xung quanh. Người dân cũng có trách nhiệm một phần trong việc cải thiện môi trường sống của mình.

Trần Quang Vinh


Ý kiến của bạn