Nghệ An: Khai mạc lễ hội đền Cờn

Các chuyên mục cũ Cuộc sống xanh
Thứ tư, 23/2/2011 8:34 GMT+7
(Tamnhin.net) – Đến hẹn lại lên, hàng năm cứ đến ngày 20,21 tháng Giêng, Sở Văn hóa Thông tin tỉnh Nghệ An phối hợp với ban quản lý đền Cờn tổ chức lễ hội rước Mẫu từ đền Trong ra đền Ngoài

Nằm ở xã Quỳnh Phương, Quỳnh Lưu (Nghệ An) cách Vinh khoảng 70km. Đền có kiến trúc cổ: có nghinh môn, trung điện, hạ điện, hậu cung, toà ca vũ. Sau đền có hai đồi nhỏ nhô cao, giăng dài ra hai bên như cánh phượng. Tại hai đồi có hai giếng nước, có truyền thuyết ghi là mắt phượng. Bên kia dòng Mai Giang phía trước đền là núi Voi, núi Xước và sau lưng là biển.

Theo quan niệm của dân gian, đền Cờn là một trong bốn đền linh thiêng nhất Nghệ An: “Nhất Cờn, nhì Quả, Bạch Mã, Chiêu Trưng”. Từ xưa thần phả đền Cờn đã ghi rõ: “Quốc gia Nam hải đại cần thánh nương tứ vị thượng đẳng lối linh tôn thần”.


Lễ Yết cáo được tổ chức uy nghi
 Có rất nhiều truyền thuyết được kể lại về sự tích đền Cờn, tuy nhiên theo lời của những người già nơi đây kể lại “Ngày xưa có một ông vua một nước láng giềng tên là Đế Bính. Vua lên ngôi giữa lúc nước nhà có giặc ngoài đột nhập bờ cõi. Quân giặc rất đông và rất mạnh. Quân đội nhà vua chống chọi không nổi đành chịu thất bại. Vì thế chúng tiến rất nhanh, đi đến đâu cũng như vào chỗ không người. Chẳng bao lâu chúng đã chiếm lấy kinh thành và ruổi về phương Nam. Vua tôi Đế Bính chỉ còn đem nhau chạy dài. Trong cơn nguy cập, một người trung thần đưa vua và hoàng hậu lên thuyền kéo buồm chạy trốn ra biển khơi. Không ngờ đoàn thuyền đi được ba ngày thì một trận bão nổi lên đánh đắm tất cả. Những người trên thuyền đều không tránh khỏi tai nạn, trong đó có Đế Bính. Chỉ còn hoàng hậu và hai người con gái bấu vào được một mảnh ván đành để mặc cho nước trôi sóng giạt. Và họ được một sư cụ trong chùa cứu vớt và cưu mang.

Tuy nhiên từ cái chết oan nghiệt của nhà sư, bà mẹ nghĩ rằng mình là nguyên nhân cái chết của ân nhân nên đã lao mình xuống biển, rồi hai con gái cũng lao mình xuống theo.

Mấy ngày sau, những người dân chài ở cửa Cờn vớt được xác ba người đàn bà. Nhìn kiểu ăn mặc và nhờ những tin tức nhận được, các quan chức cũng đoán ra đó là ba mẹ con bà hoàng hậu Đế Bính. Dân chúng đã tạc tượng ba mẹ con, lập đền thờ gọi là đền Cờn.”


Các trò chơi dân gian được tái hiện tại lễ hội
Theo sử sách ngôi đền được xây dựng vào năm 1235 đời nhà Trần. Đền thờ đức Thánh Mẫu, tứ vị thánh Nương (Nữ thần bảo vệ và phù hộ cho dân làm ăn thịnh vượng và vượt qua hiểm nguy, đã nhiều lần giúp đỡ cho quân đội nhà Trần, nhà Lê vượt biển bình an. Năm 1312, ngôi đền được vua Trần Anh Tông cho xây dựng lại và ban sắc chỉ hàng năm tổ chức quốc tế. Dưới triều nhà Lê, rồi nhà Nguyễn, ngôi đền được nhiều lần trùng tu, sửa chữa và xây dựng mới nên kiểu dáng kiến trúc, cách bài trí đồ tế khí, chạm hoa văn rồng, phượng... mang phong cách văn hoá cuối Lê đầu Nguyễn, mặc dù đền được xây dựng từ thời nhà Trần. Năm 1966, đền Cờn bị bom Mỹ đánh phá, làm hư hỏng 3 cung thờ chính cùng nhiều đồ tế khí có giá trị. Hiện nay còn lại ninh môn và toà ca vũ. Trong đền còn lưu giữ nhiều pho tượng cũ, đồ tế khí có giá trị lịch sử văn hoá, tín ngưỡng. Đền Cờn đã được Bộ văn hoá - thông tin xếp hạng di tích lịch sử văn hoá quốc gia năm 1993.


Trò chơi đánh cờ thu hút rất nhiều khán giả

Chính vì sự linh thiêng này, nên hàng nằm cứ vào dịp lễ hội số lượng người về lễ rất đông. Khách đến từ khắp mọi miền, từ Hà nội, Quảng Ninh đến những tỉnh Nam Trung Bộ đến Nam bộ.

Lễ hội năm nay được khai trương vào ngày 20 tháng giêng (22/2) với nhiều trò chơi dân gian độc đáo từ ngàn xưa như kéo co, bịt mắt đập niêu, cờ người , đua thuyền.

Trong ngày chính hội 21 tháng giêng, lễ hội tái hiện lại lễ rước Mẫu truyền thống từ đền Trong ra đền Ngoài bên bãi biển Quỳnh nhằm cầu cho nhân dân được cuộc sống bình an.

Vũ Nguyên