Tái cấu trúc ngân hàng Việt Nam (P1)

Các chuyên mục cũ Điểm nhìn
Thứ hai, 19/12/2011 14:34 GMT+7
Ngân hàng và tái cấu trúc ngân hàng luôn là chủ đề “nóng” khi bàn luận về kinh tế Việt Nam. Đã có nhiều bài viết của các nhà nghiên cứu, của các chuyên gia trong và ngoài nước về tái cấu trúc ngân hàng với các góc nhìn và đánh giá khác nhau. Thực tế đã có 3 ngân hàng đang tiến hành hợp nhất là bước đi đầu tiên trong tiến trình tái cấu trúc các ngân hàng thương mại. Để góp thêm những ý kiến, những quan điểm về ngân hàng và tái cấu trúc ngân hàng, Tamnhin.net đăng một loạt bài về vấn đề này để bạn đọc tham khảo và cho ý kiến đóng góp.

Kinh tế Việt Nam hiện nay

 Sau 25 năm thực hiện công cuộc Đổi mới, 16 năm Việt Nam gia nhập Hiệp hội các nước Đông - Nam Á (ASEAN), 10 năm thực hiện Hiệp định thương mại Việt - Mỹ và 5 năm Việt Nam gia nhập Tổ chức thương mại thế giới (WTO)…kinh tế Việt Nam đã có bước phát triển mạnh mẽ trên tất cả các lĩnh vực và đạt thành quả to lớn nhất từ trước tới nay.

Điểm nổi bật của kinh tế Việt Nam là kinh tế thị trường đã được xác lập và ngày càng hoàn thiện, tốc độ tăng trưởng GDP luôn ở mức 7-8% và năm 2010 đạt 100 tỷ USD. Việt Nam hiện có quan hệ thương mại và đầu tư với hơn 200 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới. Điều đáng mừng là Việt Nam đã ra khỏi nhóm nước nghèo và gia nhập nhóm nước có thu nhập trung bình…

Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu vô cùng to lớn và làm thay đổi hoàn toàn hình ảnh Việt Nam trong vòng 2 thập kỷ trở lại đây, kinh tế Việt Nam cũng bộc lộ nhiều khó khăn, nhiều bất cập cần nhanh chóng xử lý như lạm phát cao; tỷ lệ đầu tư/GDP cao; chỉ số ICOR cao; nợ nước ngoài tăng nhanh, khả năng cạnh tranh của hàng Việt Nam thấp…

Trong bối cảnh biến động nhanh chóng và khó lường của kinh tế thế giới hiện nay, kinh tế Việt Nam cần kịp thời xử lý các vấn đề đang tồn tại nếu không muốn một lần nữa có thể tụt hậu so với sự phát triển chung của kinh tế toàn cầu.

Vừa qua Hội nghị Trung ương lần thứ 3, khóa XI đã quyết định tái cơ cấu nền kinh tế, trong đó 3 lĩnh vực “nóng và trọng điểm”, có ý nghĩa sống còn đối với nền kinh tế cần phải tái cấu trúc, đó là tái cấu trúc đầu tư với trọng tâm là đầu tư công; cơ cấu lại thị trường tài chính với trọng tâm là tái cấu trúc hệ thống ngân hàng thương mại và các tổ chức tài chính; tái cấu trúc doanh nghiệp nhà nước mà trọng tâm là các tập đoàn kinh tế và tổng công ty nhà nước.

Như vậy, Hội nghị Trung ương lần thứ 3 khóa XI đã khẳng định lĩnh vực tài chính - ngân hàng hiện là một trong những khâu “yếu” nhất của nền kinh tế và cần phải tái cấu trúc.

Điều này hoàn toàn đúng nếu nhìn ra kinh tế thế giới trong những năm gần đây đã khẳng định vai trò và ý nghĩa quyết định của lĩnh vực kinh tế dịch vụ mà tài chính - ngân hàng là trung tâm đối với kinh tế toàn cầu.

Chứng kiến các khủng hoảng kinh tế thời gian qua cho thấy hiện tại và có thể sau này lĩnh vực tài chính - ngân hàng vẫn là khâu “yếu” nhất, dễ phát sinh khủng hoảng nhất và gây tổn thất lớn nhất cho mọi nền kinh tế mà kinh tế Việt Nam cũng không phải là ngoại lệ.

Sự phát triển của NHTM ở Việt Nam

Theo Ngân hàng Nhà nước, tính đến tháng 6-2011, tại Việt Nam có 179 tổ chức tín dụng các loại, bao gồm: 5 NHTM nhà nước; 1 Ngân hàng Chính sách Xã hội Việt Nam; 37 NHTM cổ phần tư nhân; 48 Chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam; 5 ngân hàng liên doanh; 5 ngân hàng 100% vốn nước ngoài; 48 văn phòng đại diện ngân hàng nước ngoài; 17 Cty tài chính và 13 Cty cho thuê tài chính.

Đây là quá trình phát triển mạnh mẽ, vượt bậc của toàn hệ thống ngân hàng thương mại (NHTM) từ năm 1990 trở lại đây. Hoạt động của NHTM từ “huy động và cho vay” trước kia đã phát triển tới gần 300 sản phẩm dịch vụ với giá trị đạt khoảng 125 tỷ USD (gấp 1,25 GDP) và phạm vi hoạt động không chỉ trong nước mà còn vươn ra toàn thế giới.

Nếu nói về quá trình hình thành và phát triển của hệ thống NHTM, có thể ghi nhận các giai đoạn phát triển theo các văn bản pháp luật sau:

Nghị định 53/NĐ ngày 26/3/1988 của Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng về việc chuyển hệ thống ngân hàng sang hoạt động kinh doanh. Theo đó, Ngân hàng Nhà nước được tách ra theo 2 chức năng kinh doanh và quản lý nhà nước. Chức năng kinh doanh do 4 ngân hàng quốc doanh thực hiện gồm: Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam, Ngân hàng Công Thương Việt Nam, Ngân hàng Phát triển nông nghiệp Việt Nam và Ngân hàng Đầu tư và xây dựng Việt Nam.

Sau đó đến Pháp lệnh ngân hàng, hợp tác xã tín dụng và công ty tài chính ngày 23 tháng 5 năm 1990 (hết hiệu lực vào ngày 30/9/1998).

Tiếp đến Luật Các tổ chức tín dụng số 07/1997/QHX ngày 12/12/1997 có hiệu lực từ ngày 1/10/1998. Tiếp đến Luật của Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam số 20/2004/QH11 ngày 15/6/2004 về sửa đổi, bổ xung một số điều của Luật Các tổ chức tín dụng năm 1997 và có hiệu lực từ này 1/10/2004. Cuối cùng là Luật Các tổ chức tín dụng năm 2010 (Luật số 47/2010/QH12) và có hiệu lực từ ngày 1/1/2011 đến nay.

Có thể nói hệ thống NHTM Việt Nam hiện nay đông đảo, đủ các loại hình sở hữu, đủ các qui mô và…không giới hạn phạm vi hoạt động.

Điểm nổi bật so với hệ thống NHTM trước kia là Luật Các tổ chức tín dụng cho phép có sự tham gia của các đối tác chiến lược nước ngoài (chiếm giữ khoảng 15% cổ phần và được tham gia Hội đồng quản trị…) trong hoạt động của các NHTM. Sự tham gia đó đã tạo nên một bức tranh mới, đầy màu sắc cho các NHTM Việt Nam.

Tuy nhiên, là bộ phận của kinh tế Việt Nam, hệ thống NHTM cũng gặp rất nhiều khó khăn, có những khó khăn cực kỳ nghiêm trọng, trong đó những khó khăn nội tại của hệ thống các NHTM là một trong những nguyên nhân lớn nhất cần phải điều chỉnh, cần phải tái cấu trúc khi chưa quá muộn.

Dunghien


Ý kiến của bạn