“Đổi đời” casino: Quảng Ninh có trở thành ...?

Các chuyên mục cũ Điểm nhìn
Thứ sáu, 24/2/2012 8:44 GMT+7
Phối cảnh rộng dự án khu liên hợp du lịch - casino tại Vân Đồn (Quảng Ninh). Ảnh: IPA
Liệu chính quyền các tỉnh Quảng Ninh, Phú Yên… có rút ra được bài học đáng giá nào từ Tiên Lãng? Hay chủ trương quyết liệt giữ cho bằng được 3,8 triệu ha đất nông nghiệp của Bộ Chính trị cũng sẽ bị các dự án casino “nuốt” mất?

“Rác cao cấp”

Việt Nam - một đất nước với nền nông nghiệp vẫn còn đặc trưng bởi nền văn hóa lúa nước, một đất nước đang đi vào cái thực trạng khốn khổ của nạn “nuốt” đất nông nghiệp, một đất nước mà vào cuối năm 2011, một nghị quyết của Bộ Chính trị đã phải quyết liệt đề cập đến yêu cầu giữ cho bằng được 3,8 triệu ha đất nông nghiệp…, nhưng các casino vẫn điềm nhiên mọc lên.

Casino vẫn điềm nhiên mọc lên ở nhiều địa phương, từ Lào Cai, Lạng Sơn, Quảng Ninh đến Đà Nẵng, Quảng Nam, Phú Yên, Bà Rịa - Vũng Tàu, Kiên Giang. Chưa kể đến việc chính quyền các tỉnh Yên Bái, Phú Thọ, Bình Thuận cũng đang ấp ủ giấc mơ tiến hành những dự án “đổi đời” như thế.

Vào đầu năm con Rồng, một hy vọng “đổi đời” nữa lại đến với vận hội của đất nước chúng ta. Đáp ứng cho thịnh tình và lòng hiếu khách tràn đầy của các địa phương, một tập đoàn khổng lồ chuyên ngành cờ bạc của Mỹ - Las Vegas Sands, lần đầu tiên dự kiến đầu tư khu nghỉ dưỡng phức hợp tại Việt Nam, với số vốn đầu tư có thể lên tới 6 tỷ USD.

Một trùng hợp thú vị là cùng thời gian trên, chính quyền tỉnh Quảng Ninh cũng đưa ra một dự án đầy tham vọng: xây dựng khu liên hợp du lịch - casino với giá trị đầu tư lên đến 4 tỷ USD.

Nếu dự án trên được thành hình, ngoài rác sinh hoạt, rác tiêu dùng vẫn tràn ngập ở Bãi Cháy và Hạ Long, môi trường xã hội ở Quảng Ninh lại có triển vọng được nhận thêm một loại “rác” nữa - rác cao cấp.

Nhưng cũng cần chua chát nhắc lại rằng từ khi dự án sòng bạc đầu tiên được mở ra ở Đồ Sơn vào năm 1995, đến nay rõ ràng là hầu hết hoạt động phản biện xã hội đã chịu thất bại nặng nề. Hình như dư luận xã hội đã tỏ ra quá lo xa về tính tác động tiêu cực của casino đối với tâm lý quen cờ bạc của người dân Việt.

 Đánh bạc quen tay, ngủ ngày quen mắt, ăn vặt quen mồm

Quảng Ninh là địa bàn có mật độ hoạt động xã hội đen thuộc loại dày đặc của quốc gia. Những vụ thanh toán giết người bằng súng hoa cải giữa các băng nhóm đã làm thành phố “du lịch vàng” Hạ Long và thị xã Cẩm Phả càng trở nên một nghịch lý kinh khủng trong mắt du khách.

Nhưng từ lâu đã chẳng có mấy quan chức để ý đến những nghịch lý như thế. Trong khi miệt mài chạy theo chủ nghĩa thành tích, dựa vào những website gần như vô danh trên thế giới để lấy danh cho vịnh Hạ Long, thậm chí người ta cũng không nghĩ đến việc đặt sòng bạc bên cạnh thắng cảnh thiên nhiên này là phản văn hóa đến thế nào.

Văn hóa không phải tự nhiên sinh ra mà có. Những gì mà chúng ta đang có - được sinh ra từ thiên nhiên. Nhưng thiên nhiên cũng sẵn lòng lấy lại những gì đã trao nếu chúng ta không biết tôn trọng sự trao giữ đó.

Văn hóa du lịch đã bị hiểu lệch lạc từ nhiều năm qua. Là một khái niệm được sinh sau đẻ muộn sau khi đã diễn ra ồ ạt làn sóng đầu tư vào các dự án du lịch, khái niệm này chỉ được tôn tạo chủ yếu ở tính hình thức hơn là một cái gì đó thực chất. Cũng như dự án liên hợp du lịch - casino ở Quảng Ninh, sự kết hợp casino với môi trường thiên nhiên trời phú ở đây có thể được xem là một “tuyệt tác”, nhưng không phải của bà mẹ thiên nhiên, mà bởi sự cưỡng bức từ tham vọng và tham lam của con người.

Tham vọng và tham lam đó lại tạo nên những nghịch lý nối tiếp không ngớt trong diễn biến kinh tế xã hội ở các địa phương. Nghịch lý nổi bật nhất chính là sự mất cân bằng nghiêm trọng giữa điều được mệnh danh là tăng trưởng kinh tế với môi sinh, sinh thái.

Nhưng tục ngữ Việt Nam có câu: “Đánh bạc quen tay, ngủ ngày quen mắt, ăn vặt quen mồm”. Tại một đất nước mà thói quen cờ bạc đã ăn sâu vào bản thể của cộng đồng dân cư, bất cứ một loại hình cờ bạc nào, từ loại thô thiển như cá độ và chơi số đề đến loại được ví là cực kỳ cao cấp như thị trường chứng khoán, cũng đều thu hút không nhiều thì ít sự tham gia tự nguyện của những người dân nặng lòng dị đoan vào tính may rủi.

Song thực tế lại đã chứng minh rằng trên cả lớp dân thường, tầng lớp quan chức mới là những người tiêu xài ghê gớm nhất trong các sòng bạc. Đặc biệt với những quan chức mang đặc tính “Ăn như rồng cuốn, nói như rồng leo, làm như mèo mửa”, mối dây gắn liền từ ăn vặt đến tham nhũng, từ tham nhũng đến rửa tiền đã hằn sâu trong tâm não họ.

Và casino chính là một trong những chỗ để rửa tiền hiệu nghiệm nhất.

 Khi dân cày có… casino

Nhưng trước khi trở thành nơi rửa tiền, lại phải xảy ra mối liên hệ nhân - quả giữa casino và dự án golf.

Trong mấy năm qua, báo chí và dư luận xã hội đã phải phản ánh quá nhiều, quá bức xúc về tình cảnh sân golf nuốt đất nông nghiệp, với hình ảnh hết sức đặc trưng “Khi dân cày có… sân golf”. Trong thực tế, hình ảnh này không có gì là quá đáng, bởi cùng với làn sóng ồ ạt mọc lên sân golf ở rất nhiều địa phương, cũng hiện ra hàng đoàn người rồng rắn kéo nhau đi khiếu kiện.

Nhìn lại các cuộc khiếu kiện đất đai diễn ra ở Việt Nam từ những năm 2000-2001 cho tới giai đoạn 2008-2009, có khá nhiều nông dân từ các địa phương - nơi phổ biến cơn lốc sân golf lấn chiếm đất canh tác - như Long An, đã lặn lội đến Văn phòng Quốc hội (trụ sở tại TP.HCM) và ra tận các cơ quan trung ương ở Hà Nội để khiếu kiện. Nội dung khiếu kiện cũng không nằm ngoài những “đặc thù” của vấn đề thu hồi đất làm dự án ở Việt Nam: bồi thường không thỏa đáng, không bảo đảm tái định cư và môi trường sinh sống làm ăn cho nông dân sau khi bị thu hồi đất, nạn nhũng nhiễu của cán bộ thu hồi đất và hành vi ép dân của chính giới chủ đầu tư dự án…

Có đến 80-90% cuộc khiếu kiện ở Việt Nam tập trung vào lĩnh vực đất đai - một tỷ lệ rất cao, cho thấy dù vấn đề khiếu kiện đã được Chính phủ và một số bộ ngành liên quan như Bộ Tài nguyên và Môi trường, Thanh tra nhà nước… cố gắng “khoanh vùng” cho đến năm 2007-2008, nhưng với tốc độ đô thị hóa tràn lan, thiếu quy hoạch, với gần một ngàn đô thị vệ tinh có chiều hướng ra đời đến năm 2020, với tình cảnh đất ruộng, đất thổ cư của người dân vẫn không được cải thiện bao nhiêu về cơ chế đền bù, sẽ chẳng có nhiều hy vọng rằng làn sóng khiếu kiện của người dân sẽ lắng dịu.

Còn với các dự án xây dựng casino diễn tiến theo lối mòn của các sân golf, hàng loạt hậu quả sẽ tiếp tục tái hiện. Khi đó, không chỉ là hậu quả về môi trường, sự mất ổn định của quy hoạch mà hậu quả với tính hệ thống của nó còn đào sâu vào khía cạnh phân cách giàu nghèo - một trong những bất ổn nghiêm trọng của xã hội đương thời Việt Nam.

Cũng khi đó, tại nhiều địa phương sẽ tái diễn cảnh ép giá, ép dân, hiện tượng liên kết giữa chủ đầu tư và chính quyền nhằm cưỡng chế thu hồi đất của dân…, để từ đó tích tụ, tích lũy ngày càng sâu những phản ứng bức xúc, phẫn uất của người dân mất đất.

 Quảng Ninh có trở thành… Tiên Lãng?

Tiên Lãng không phải là một bài học đáng lãng quên nhanh chóng. Cũng như những dự án sân golf đã nuốt đất của dân mà do đó đã gây ra phản ứng đất đai trên diện rộng, bất kỳ một dự án casino nào, với tính chất “khu liên hợp” hay “tổ hợp”, cũng liên quan đến một diện tích đất không nhỏ.

Hiện thời, “đất cũ” trong các đô thị hầu như đã không còn. Chỉ còn “đất mới”, hay nói khác hơn là đất nông nghiệp của người nông dân. Có vẻ như bất cứ địa điểm đắc địa nào được nhà đầu tư nước ngoài hay các đại gia tài chính, ngân hàng và bất động sản trong nước “chấm”, đều dễ dàng được chính quyền địa phương gật đầu. Và những địa điểm đó cũng đa phần liên quan đến đất thuộc quyền sử dụng của các gia đình nông dân.

Một báo cáo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã cho thấy có đến 70% dự án sân golf chỉ sử dụng 70% diện tích cho việc đánh golf, còn 30% dùng cho việc kinh doanh bất động sản. Với các dự án casino sử dụng một diện tích đất rất lớn, tất nhiên nghi ngờ của dư luận là không tránh khỏi: ngoài những căn phòng đánh bạc cần được thiết kế nhỏ hẹp và kín đáo, giới chủ đầu tư còn có thể nhắm đến những hoạt động kinh doanh nào khác?

Nhưng từ Tiên Lãng, một hệ lụy lớn được khởi phát, dẫn đến hệ lụy đối với casino: một khi dự án casino được chuẩn y, gần như chắc chắn  nó sẽ phải đối mặt với công đoạn đầu tiên: bồi thường và giải tỏa. Tuy vậy, đó chỉ là chuyện bình thường, cũng như casino đã từ lâu là chuyện bình thường ở Việt Nam, nếu không có công đoạn tiềm ẩn tiếp theo: cưỡng chế giải tỏa.

Công đoạn tiếp theo cũng là nguy cơ tiếp nối. Rất có thể sẽ lại phát sinh một làn sóng phản đối mạnh mẽ của nông dân như đã từng biểu hiện đối với các dự án sân golf. Và nếu không cẩn thận, làn sóng phản ứng ấy có thể dẫn đến những xung đột ghê gớm - điều đã hiển thị ở Tiên Lãng.

Liệu chính quyền các tỉnh Quảng Ninh, Phú Yên… có rút ra được bài học đáng giá nào từ Tiên Lãng? Hay chủ trương quyết liệt giữ cho bằng được 3,8 triệu ha đất nông nghiệp của Bộ Chính trị cũng sẽ bị các dự án casino “nuốt” mất?

 

Viết Lê Quân

 

 

 

 

 

 



Ý kiến của bạn
Bài viết khá sâu sắc!
Bài viết thực sự đã đánh đúng vào thực trạng và nguy cơ của Việt Nam nói chung và Quảng Ninh nói riêng. Hiện nay, thực trạng thu hồi đất, quản lý đất đai cũng như các dự án treo tràn lan trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh. người dân bức xúc khiếu kiện mà không được giải quyết triệt để. Từ khi có luật TTHC thì Tòa án tiếp nhận đơn khởi kiện hành chính ngày một nhiều. Và nếu một ai quan tâm tới vấn đề thu hồi đất ở Quảng Ninh thì sẽ dễ dàng nhận thấy sự bức xúc của một bộ phận không nhỏ dân mất đất tập trung tại trụ sở tiếp công dân của UBND để khiếu nại. Thậm chí họ còn chửi bới. Một đất nước mà để dân lung lay niềm tin thì khó có thể nói là nó sẽ mãi yên bình được. Dù phát triển kinh tế đi chăng nữa thì cũng nên nhìn tới một bộ phận không nhỏ người mất đất, mất ruộng sẽ sống bằng nghề gì??? sống ra sao khi mà không còn đất để làm nữa.
anhduong
Bai viet qua hay
Bai viet phan anh thuc te va hien trang Viet Nam noi chung, va Quang Ninh noi rieng. Toi thay bai viet nay rat hay, cac co quan chinh phu cua chung ta cung can suy xet sao cho phu hop voi thuc te cua su phat trien, cung nhu chien luoc phat trien ben vung cua tung tinh.
Do Hoa