“Vốn rẻ” bao giờ tới tay doanh nghiệp?

Nhiều chuyên gia cho rằng đây là một động thái kịp thời theo diễn biến của thị trường vốn, thỏa mãn được một số đòi hỏi rất cấp bách của các doanh nghiệp, bởi thời gian qua, không ít doanh nghiệp “điêu đứng” vì lãi suất cao. Tuy nhiên, với mức lãi suất này, liệu có dễ tiếp cận vốn trong thời gian tới lại là băn khoăn của nhiều doanh nghiệp.

Ông Cao Sỹ Kiêm, nguyên Thống đốc Ngân hàng Nhà nước, thành viên Hội đồng tư vấn chính sách tài chính tiền tệ quốc gia, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam, cho rằng, lãi suất cho vay về 15%/năm là một tín hiệu tích cực. Dẫn số liệu thống kê của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, ông Cao Sỹ Kiêm cho biết, trong thời gian qua, chỉ khoảng 50% doanh nghiệp tiếp cận được nguồn vốn với lãi suất vay 17%/năm.

Việc áp trần lãi suất cho vay 15%/năm còn mới nên các doanh nghiệp vẫn đang “thấp thỏm” chờ đợi có tiếp cận được vốn rẻ này hay không. Theo các doanh nghiệp, gần đây, các công ty nhỏ không có tài sản thế chấp khó tiếp cận vốn hơn các công ty lớn. Nếu lãi suất cho vay cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ về được 15%/năm thì là điều đáng mừng.

Ông Đỗ Đức Oanh, Tổng thư ký Hiệp hội xi măng Việt Nam, khẳng định: hiện nay có trên 100 doanh nghiệp sản xuất xi măng, phần lớn nhà máy phải vay vốn đầu tư gây nên lỗ lũy kế. Các công ty phản ánh lên là tiếp cận được 16 - 17% rất khó, nếu xi măng vay được 15% các doanh nghiệp sẽ rất phấn khởi. “Hiện chúng tôi có điều tra rất kỹ xem bao nhiêu phần trăm doanh nghiệp khó khăn, bao nhiêu phần trăm doanh nghiệp đứng trên bờ vực phá sản. Chúng tôi kiến nghị ngân hàng giãn nợ để giảm bớt chi phí tài chính, tạo cơ chế thông thoáng để chúng tôi được vay” – ông Tổng thư ký Hiệp hội Xi măng khẳng định.

Ông Phạm Chí Cường, Chủ tịch Hiệp hội Thép Việt Nam, cho rằng: trong bối cảnh hiện nay, hầu hết các doanh nghiệp đều gặp khó khăn, khi ngân hàng cho vay cao thì doanh nghiệp đương nhiên là không có lãi. Việc lãi suất hạ từ cao xuống thấp là điều đáng mừng vì có thể “cứu nguy” cho doanh nghiệp.

Hiện tại cũng đã có nhiều gói vay của các ngân hàng dành cho các lĩnh vực như trên cũng áp dụng mức lãi suất ưu đãi xoay quanh mức 15%. Tuy nhiên, các chuyên gia kinh tế cho rằng, áp trần lãi suất về mặt thực tế là cần thiết, song việc lách trần lãi suất cho vay là dễ xảy ra và đã từng xảy ra trong quá khứ. Vì vậy, để trần lãi suất cho vay 15%/năm đi vào cuộc sống, NHNN cần giám sát chặt chẽ. Về vấn đề này, ông Nguyễn Đồng Tiến, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước, cho rằng, việc quy định trần lãi suất huy động hay trần lãi suất cho vay của NHNN đều là biện pháp hành chính, nên có thể sẽ có phát sinh hiện tượng “lách” lãi suất cho vay. NHNN sẽ tăng cường thanh tra, giám sát việc chấp hành quy định về trần lãi suất cho vay, góp phần ổn định thị trường tiền tệ.

Vấn đề doanh nghiệp khó tiếp cận “vốn rẻ” không còn là mới và được thông tin trên hầu hết các diễn đàn thời gian qua. Sở dĩ doanh nghiệp không tiếp cận được nguồn vốn vay ngân hàng giá rẻ là do số vốn này quá ít so với nhu cầu vay, hoặc doanh nghiệp không đáp ứng được điều kiện cho vay của ngân hàng. Đó là lý do khiến nhiều doanh nghiệp vẫn nghi ngại liệu có bao nhiêu ngân hàng áp dụng mức lãi suất cho vay 15%/năm, bao nhiêu doanh nghiệp được hưởng mức này?

Trần lãi suất cho vay hạ xuống là tín hiệu sáng cho thị trường vốn, song sức lan tỏa của nó đến đâu thì vẫn cần có thời gian kiểm chứng, bởi biết đâu lãi suất 15% doanh nghiệp vẫn khó vay và ngân hàng vẫn khó cho vay? Vấn đề cốt lõi vẫn nằm ở việc “hấp thụ vốn” của doanh nghiệp. Trong một cuộc trao đổi với báo chí mới đây, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Văn Bình đã khẳng định: ngân hàng thời gian qua thừa tiền nhưng không cho vay được mà phải mua trái phiếu, tín phiếu với lãi suất rất thấp vì chưa tìm được doanh nghiệp đáp ứng đủ điều kiện vay. Vậy thì không nên đặt vấn đề tiếp cận vốn mà nên tính đến việc hấp thụ vốn của các doanh nghiệp như thế nào cho hiệu quả.