La bàn trong phong thủy

Các chuyên mục cũ Phong thủy
Thứ hai, 05/3/2012 22:15 GMT+7
La bàn với kim chỉ nam của nó là một công cụ giúp phân biệt phương hướng cho những chuyến tàu ra khơi, vượt biển, giúp con người có được định hướng rõ ràng trong đường đi nước bước. trong khoa phong thủy, việc xác định phương vị là khâu đầu tiên và quan trọng để có thể có được những luận đoán chính xác. vì vậy, việc nắm rõ về đặc điểm và hiểu biết chính xác về cách sử dụng la bàn trong phong thủy là tối quan trọng trong thực hành phong thủy.

Lịch sử phát triển của la bàn
 
La bàn với nhiều tên gọi khác nhau như La Kinh, La Kính, Kinh Bàn, Tý Ngọ Bàn, Châm Bàn vốn là một vật dụng khá quen thuộc trong đời sống, đồng thời cũng là một công cụ không thể thiếu trong thực hành Phong thủy xưa và nay.
 
Sử sách ghi lại La bàn thuần túy là một phát minh của người Trung Hoa cổ đại cách đây khoảng 2.000 năm. La bàn từ những dạng đơn giản ban đầu đến dạng phức tạp nhiều tầng nhiều lớp như ngày nay là cả một quá trình phát triển không chỉ vì kỹ thuật mà chứa đựng cả sự kết tinh của nền triết học phương Đông, của Dịch lý, Thiên văn. Vì vậy hiểu được về chiếc La bàn sẽ hiểu phần nào về kho kiến thức đồ sộ mà cổ nhân để lại.
 
Trong tiếng Hán, “la” có nghĩa là mạng lưới còn “bàn” có nghĩa là mặt đĩa. Ở giữa La bàn có kim nam châm. Kim nam châm của La bàn luôn chỉ về hướng Bắc (sau này chiếc La bàn sử dụng trong Phong thủy, còn gọi là La kinh, kim nam châm luôn chỉ về hướng Nam), toàn bộ La bàn có vòng tròn trị số là 360 độ.
 
Theo những nguồn cổ thư và kết quả nghiên cứu Khảo cổ học, người Trung Hoa cổ đại đã sớm tìm ra đặc tính chỉ hướng của kim nam châm từ tính, từ thời Chiến Quốc (403-221 TCN) đã bắt đầu sử dụng một loại La bàn dùng để bói toán gọi là Ty nam với kim nam châm hình dạng giống như muỗng canh. Trải qua quá trình phát triển, La bàn dần được cải tiến cả về hình thức và số vòng trên mâm bàn. La bàn từ chỗ ban đầu chỉ dùng để bói toán đã trở thành một dụng cụ hữu ích trong xác định phương hướng, đến thời Minh-Thanh, nó đã trở thành một vật không thể thiếu trong việc đi biển và đặc biệt La bàn đã xuất hiện thêm nhiều vòng mới, đã trở thành vật “trước thuật Phong thủy”, làm cho Phong thủy có những biến đổi phức tạp.
 
La bàn dùng trong Phong thủy thường gọi là La kinh với nhiều vòng phân độ dày sít, ít thì vài vòng, nhiều thì hàng mười mấy vòng, rất phức tạp mà chỉ có những chuyên gia nghiên cứu lâu năm mới có thể hiểu hết những ý nghĩa của nó.
 
Sử dụng la bàn
 
Các chuyên gia Phong thủy ngoài thẩm định thế cục diện luôn dùng la bàn xác định rõ phương hướng và phương vị tọa lạc của công trình.
 
Tọa hướng kiến trúc có ảnh hưởng rất lớn đối với chất lượng hoàn cảnh cư trú. Việc lựa chọn tọa hướng kiến trúc liên quan đến điều kiện khí hậu, hoàn cảnh địa lý, tình hình đất dùng xây dựng… tức là phải suy nghĩ tổng hợp. Trong Phong thủy, yếu tố tọa hướng đóng vai trò như một nguồn thông tin đầu vào của một bài toán. Nếu như phán đoán sai tọa hướng thì sẽ sai tất cả. Vì vậy, việc thành thục những kỹ thuật sử dụng La bàn, la kinh để xác định phương hướng là hết sức quan trọng. Trước hết, cần phải hiểu được một vài nguyên tắc sau:
 
Thứ nhất, khi dùng La bàn để đo phương hướng, là nhìn từ hướng chính diện bức tường nhà để quyết định vị trí ngôi nhà, nói một cách đơn giản, mặt cửa tòa nhà hướng ra đường lớn gọi là “hướng”, ngược lại mặt quay lưng với tường gọi là “tọa”.
 
Thứ hai, khi đo La bàn cần tránh đứng gần các vật làm bằng sắt thép nhiều từ tính sẽ làm sai lệch kim La bàn. Các công trình thời nay thường dùng nhiều bê tông cốt thép hoặc khối lượng sắt thép quá nhiều (đặc biệt là các căn hộ chung cư hay các tòa cao ốc) sẽ ảnh hưởng đến từ tính của kim la bàn. Vì vậy, nếu muốn biết phương vị chính xác của ngôi nhà thì nên ra ngoài cửa tòa nhà dùng la bàn để đo đạc tại nhiều địa điểm khác nhau.
 
Để xác định hướng, trước hết phải xác định được tâm nhà, trục nhà, sau đó đặt La kinh ở một vị trí đảm bảo không có từ tính, sau đó đặt La kinh song song với trục nhà, xoay mặt La kinh sao cho kim La kinh chỉ đúng 180 độ. Dựa vào chỉ số trên La kinh ta có thể đoán được ngôi nhà có độ số là bao nhiêu.
 
Cấu tạo của la kinh
 
La kinh là từ ghép của từ La bàn (từ La) và các quẻ, các độ số trong Kinh dịch (từ kinh). La kinh cấu tạo thường với phần giữa là la bàn còn các vòng chữ viết đồng tâm là các chữ và kí hiệu theo ngôn ngữ Kinh dịch. La kinh chính là phương tiện dùng trong việc tác nghiệp thuật Phong thủy.
 
La kinh gồm nhiều loại khác nhau. Chủ yếu do sự phong phú của các trường phái học thuật trong Phong thủy như phái Bát quái, phái Ngũ hành, phái Kỳ môn độn giáp, phái tam hợp, phái Huyền không phi tinh, phái Bát trạch. La kinh cũng có sự biến đổi theo vùng miền như ở La kinh ở Hồng Kông, Đài Loan sẽ không giống như La kinh ở Quảng Đông hay Quảng Tây hay ở Việt Nam.
 
Theo thời gian La kinh biến đổi từ đơn giản đến phức tạp, từ mức độ đơn giản khi chỉ có 5, 6 vòng cơ bản. Phức tạp hơn có những La kinh với số vòng lên tới 36 tầng, thậm chí là 54 tầng bao gồm không chỉ những kiến thức thuần túy Phong thủy mà còn ứng dụng trong thiên văn để coi thời tiết dùng cho nông nghiệp.
 
Ứng dụng la kinh trong thuật phong thủ
 
Mỗi vùng miền, mỗi thời kỳ khác nhau ứng dụng La kinh cũng khác nhau. Đơn giản nhất là vòng La kinh thứ nhất gồm 8 quẻ Hậu Thiên Bát quái. Môt số La kinh có thể tàng ẩn vòng này do hầu hết các Phong thủy gia nắm vòng này trong lòng bàn tay.
 
Phức tạp hơn và được sử dụng khá phổ biến là vòng phân 24 sơn hướng trong Phong thủy, khi đó bàn 360 độ sẽ phân thành 24 cung, mỗi cung quản 15 độ với việc kết hợp nạp cả Thiên can, Địa chỉ, Bát quái trong vòng tròn này. Cụ thể khi đó 12 Địa chỉ là Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi kết hợp với 8 Thiên can là Nhâm, Quý, Giáp, Ất, Bính, Đinh, Canh, Tân, cùng với 4 quẻ trong bát quái là: Càn, Khôn, Cấn, Tốn.
 
Đi sâu hơn, các nhà Phong thủy học cao cấp chi nhỏ tiếp 360 độ tương ứng 60 múi còn gọi là 60 Long thấu địa, 60 Long mạch doanh súc. Hoặc chia tiếp thành 72 múi với tên gọi là 72 Long mạch xuyên sơn. Mỗi vòng này có sự ứng dụng khác nhau. Tinh vi hơn, cổ nhân còn chia nhỏ La kinh tới mức 120 cung và 240 cung để phân cát hung rõ hơn cho các tuyến vị trên la bàn Phong thủy này.
 
Không chỉ dừng lại ở cấp độ phân chi tiết, các nhà Phong thủy học với các quan điểm Phong thủy khác nhau cũng đưa những cái tôi riêng vào trong La kinh. Như phái Huyền không học đưa thêm các độ số chi tiết của các cung kiêm hướng; phái Tam hợp đưa thêm những kiến thức về nạp giáp nảy sinh các vòng này; phái Dịch Phong thủy đưa 64 quẻ quy nạp vào trong các tầng của La kinh. Đi xa hơn, phái này đưa thêm 6 hào trong quẻ dịch vào và phân La kinh ra thành 384 cung với độ số cát hung khác nhau.
 
Ở Việt Nam, xu hướng cá nhân hóa, trường phái hóa La kinh cũng đã manh nha xuất hiện. Nhiều nhà Phong thủy tự chế tạo riêng cho mình dụng cụ khi tác nghiệp. Đã có những doanh nghiệp bắt tay vào nghiên cứu chế tác dụng cụ này cho người Việt. Hiện ở Việt Nam đã có những La kinh rất đáng tin cậy và có chất lượng tốt do người Việt sản xuất. Điển hình nhất là La kinh tiếng Việt của thành viên Lái đò, một người nghiên cứu nhiều năm về Phong thủy.
 
Vài ứng dụng chi tiết trong la bàn tam hợp
 
Trong La kinh Tam hợp có tới 3 vòng 24 sơn, tên gọi và vị trí cũng như cách dùng có sự khác nhau. 24 sơn vòng trong là chính châm địa bàn, 24 sơn vòng giữa là trung châm nhân bàn, 24 sơn vòng ngoài là phùng châm thiên bàn.
 
Trục Tý Ngọ trong chính châm chỉ đường Tý Ngọ, tức là một đầu chỉ về hướng chính Nam 180 độ, đầu kia chỉ chính Bắc 0 độ. Trục Tý Ngọ trong nhân bàn hợp thành 7,5 độ vối vị trí Tý Ngọ của địa bàn thiên về phía sau theo chiều kim đồng hồ. Còn trong Phùng châm thiên bàn thì lệch so với Chính châm địa bàn 1 góc 7,5 độ nhưng thiên về phía trước theo chiều kim đồng hồ.
 
Chính châm địa bàn được người xưa cho là lấy theo phương vị địa từ, lấy địa từ trường làm căn cứ. Chính châm ứng dụng rất phổ biến để xác định điểm tọa lạc của kiến trúc, phương hướng trong kiến trúc.
 
Trung châm có thuyết cho rằng chỉ phương vị sao bắc cực, lấy sao bắc cực làm căn cứ. Tầng này chủ yếu để phán đoán hoàn cảnh của các kiến trúc lân cận nhưng thiên về vật tĩnh và đặc như địa ốc, núi non, rừng cây.
 
Phùng châm thiên bàn được cổ nhân cho là chỉ phương vị của ánh mặt trời, lấy mặt trời làm căn cứ. Tầng này chủ yếu để phân tích các vật, ngoại cảnh mang tính động như dòng chảy, sông hồ, từ đó phân định cát hung.
 
La bàn trong Phong thủy là một dụng cụ thất cần thiết và tưởng chừng như không thể thiếu đối với tác nghiệp Phong thủy. Có nhiều câu hỏi lý thú đặt ra khi nghiên cứu mô hình kiến trúc hay công trình mà vì nhiều lý do không thể tìm được hướng hay phương vị. Ví dụ như trên những chiếc tàu thủy mỗi năm đi biền biệt không dừng cố định chẳng hạn. Lý do này khiến việc phân định hướng hay phương vị tọa lạc coi như bất khả thi. Những cá nhân trong những công trình kiến trúc đó khi sống lâu năm sẽ ảnh hưởng Phong thủy tới đâu? Việc định cát hung theo Phong thủy tưởng chừng như quá khó?!
 
Tuy thế, thiếu đi La bàn, không rõ phương vị của kiến trúc, người làm Phong thủy cũng vẫn có những phương án để tìm hiểu về chất và lượng của đối tượng nghiên cứu. Khi đó những kiến trúc Phong thủy về hình thể và cấu trúc của đối tượng lại được vận dụng triệt để mà xem nhẹ những tinh tế và phức tạp của Phong thủy về lý khí.
 
                                                                                                          KTS. Phạm Cương
 


Ý kiến của bạn