TS. Cao Sỹ Kiêm, nguyên Thống đốc Ngân hàng Nhà nước, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính - tiền tệ Quốc gia đã nhấn mạnh điều này khi trao đổi về việc thực hiện quyết sách bình ổn thị trường vàng của Ngân hàng Nhà nước.
TS. Cao Sỹ Kiêm nêu rõ, để bình ổn thị trường vàng, phải huy động được vàng trong dân, khi đó, Nhà nước sẽ sử dụng số vàng này để kinh doanh, khi cần có thể tung ra can thiệp thị trường, không phải mất ngoại tệ để nhập khẩu vàng.
Nghị định quản lý kinh doanh vàng đang tập trung cho giải pháp huy động vàng trong dân. Khi đó, Nhà nước nắm được vàng vật chất để làm công cụ can thiệp thị trường, còn người dân có chứng chỉ vàng để làm vốn quay vòng.
Nhưng ngay cả giải pháp này cũng là rất khó. Trước đây, Nhà nước đã từng đứng ra huy động vàng trong dân với khoảng hơn 100 tấn, tương đương hàng chục tỷ USD. Tuy vậy, ở thời kỳ đó, giá vàng không có nhiều biến động nên ít rủi ro. Còn huy động vàng hiện nay khó hơn và cũng không loại trừ khả năng ra chính sách nhưng chưa thực hiện ngay được.
Theo TS. Cao Sỹ Kiêm, mọi sáng kiến đều chỉ mang tính thời điểm, như chúng ta vẫn thường hay nói, “ưu điểm hôm nay có thể là khuyết điểm ngày mai”.
Sáng kiến bình ổn giá vàng cũng vậy. Ngân hàng Nhà nước có lẽ chỉ coi đó là giải pháp tức thời để “dập sốt” thôi. Khi thực thi sáng kiến này, hệ lụy khó tránh của nó là làm tăng lãi suất huy động vàng và đi ngược lại chủ trương giảm tình trạng “vàng hóa” của Ngân hàng Nhà nước.
Sự hỗn loạn trên thị trường vàng hiện nay là do chúng ta sơ hở trong quản lý, tổ chức, hình thành thị trường và nắm bắt tâm lý của người dân. Với nhiều khiếm khuyết như vậy thì những giải pháp can thiệp vừa qua, dù có là sáng kiến hay đến mấy thì cũng chỉ mang tính tình thế, chưa thể kiểm soát được thị trường và có thể làm phát sinh những khó khăn mới.
Theo TS. Cao Sỹ Kiêm, việc Ngân hàng Nhà nước chỉ cho phép có 5 ngân hàng cùng SJC được bán vàng bình ổn thị trường và cũng chỉ những đơn vị này mới được mở tài khoản kinh doanh vàng ở nước ngoài, không thể không khiến người ta đặt vấn đề về nhóm lợi ích cục bộ.
Tuy nhiên, nếu chỉ cho rằng chính sách này hoàn toàn chỉ vì nhóm lợi ích cục bộ, thì cũng là khó cho Ngân hàng Nhà nước. Bởi nếu cho phép tất cả các ngân hàng đều giữ trọng trách này, trong cùng một thời điểm, thì liệu có quản lý được hay không, hay giá vàng không những không bình ổn được, mà có khi còn “loạn” hơn.
Xem xét về “tư cách” của số ít ngân hàng được tham gia bình ổn, thì đều thấy đây đều là những ngân hàng lớn, có uy tín, có tiềm lực, có kinh nghiệm với việc kinh doanh vàng, nên khi “hô” một tiếng, là họ vào cuộc được ngay.
Tất nhiên, để ít bị “điều tiếng” thì điều hành của Ngân hàng Nhà nước cũng cần sức linh hoạt, không nên quy định “cứng” là chỉ định từng này ngân hàng được bình ổn, không du di thêm, dù một số ngân hàng khác cũng có đủ điều kiện tiềm lực tương đương.
Về thực tế các ngân hàng nhỏ gặp khó khăn khi lãi suất liên ngân hàng cao vọt như mấy ngày qua, TS. Cao Sỹ Kiêm cho rằng, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước tuyên bố không ngân hàng nào được huy động vượt trần lãi suất 14% là để lập lại trật tự cho hoạt động hệ thống ngân hàng. Điều này cho thấy quyết tâm của Thống đốc trong việc sắp xếp, phân loại lại hệ thống ngân hàng, đặc biệt là lọc ra các ngân hàng yếu kém, để tiến tới một hệ thống ngân hàng vững mạnh hơn.
Minh Giang