Như vậy lạm phát đã về gần với mức tăng của các năm ổn và lạm phát cả năm vẫn còn “cửa” để khống chế ở mức 18% mà Chính phủ đang hướng tới.
Do biên độ tăng chênh lệch lớn với tháng 10 năm ngoái, chỉ số giá so với cùng kỳ tháng này điều chỉnh giảm tốc khá sâu, từ mức 22,42% trong tháng trước về mức 21,59% của tháng này.
Ở góc độ chính sách tiền tệ luôn có độ trễ nhất định, diễn biến lạm phát trong tháng này cho thấy những áp lực do cung tiền và tín dụng tăng quá cao so với sản lượng nền kinh tế ở giai đoạn trước, tới thời điểm này dường như đã được hóa giải.
Tăng trưởng GDP có 2 quý liên tiếp được cải thiện so với trước đó. GDP 9 tháng so với cùng kỳ ước tăng khoảng 5,76%, theo Tổng cục Thống kê, cho thấy phía cung vẫn tiếp tục hỗ trợ ổn định giá cả.
Trong khi đó, tham khảo ở phía cầu, tổng phương tiện thanh toán tại thời điểm 23/9 chỉ tăng khoảng 8,87% so với cuối năm ngoái, nhưng so với tháng trước đã giảm 0,86% cũng tiết giảm phần nào chi tiêu.
Trong khi đó, liên quan đến dòng tiền trên thị trường, kênh đầu tư vàng vật chất thời gian qua xuất hiện nhiều đợt sóng lớn đã giúp hút một lượng tiền đồng, giảm áp lực lên thị trường hàng hóa tiêu dùng.
Ngược lại, nhu cầu ngoại tệ cho thanh toán cuối năm và cho các khoản vay ngân hàng đáo hạn đã đẩy thêm nội tệ vào thị trường hàng hóa. Tỷ giá USD/VND chính thức cũng như trên thị trường tự do đều cho thấy xu hướng đang tăng lên.
Các chuyên gia cho rằng, với CPI dần về mức ổn định như hiện nay, không cần thêm các chính sách mới, tiếp tục duy trì mục tiêu và giải pháp trước đây cũng đã đủ khống chế giá cả thị trường.
mức tăng CPI thấp trong tháng này có đóng góp lớn ở nhóm thực phẩm, giao thông, bưu chính viễn thông và nhà ở, vật liệu xây dựng.
Nhóm giáo dục dù vẫn còn tăng cao nhưng mức tăng đã thấp hơn nhiều tháng trước; lương thực cũng là nhân tố đáng quan tâm nhưng mức tăng tháng này cũng đã hạ nhiệt.
Chỉ số giá vàng tháng 10/2011 đột ngột giảm mạnh tới 4,22% so với tháng trước, trong khi cách đây một tháng còn tăng 13,14%; chỉ số giá USD tiếp tục tăng 0,39%.
Theo PGS.TS Trần Hoàng Ngân, thành viên Hội đồng tư vấn Chính sách tiền tệ Quốc gia, với dự báo CPI tháng này của cả nước dưới mức 0,5%, thấp nhất trong một năm qua, có cơ sở để chúng ta có thể tính đến việc giảm trần lãi suất huy động từ 14%/năm còn 13%/năm, sau đó nếu CPI vẫn trong xu hướng giảm thì giảm tiếp còn 12%/năm.
Mức lãi suất huy động mà ngân hàng (NH) thực trả cho người gửi tiền 17-18%/năm so với CPI ở thời điểm trước tháng 8-2011 chưa hẳn đã có lợi cho người gửi tiền. Tuy nhiên, cần phải ghi nhận với những trường hợp mới gửi tiền từ tháng 8 đến nay thì mức trần lãi suất 14%/năm vẫn có lãi cao. Giả sử tháng 10-2011 CPI là 0,5%, tính chung ba tháng cũng chỉ có 2,26%, bình quân 0,75%/tháng, trong khi mức lãi NH trả cho người gửi tiền trong cùng thời gian này lên đến 1,16%/tháng.
PGS.TS Trần Hoàng Ngân cho rằng, cần phải tính toán để hạ trần lãi suất huy động, trên cơ sở đó có thể giảm nhanh hơn lãi suất cho vay. Cũng cần lưu ý Chính phủ đã đề ra mục tiêu năm 2012 kiểm soát lạm phát ở mức dưới một con số. Việc điều hành lãi suất phải hướng theo lạm phát mục tiêu, đó cũng là cơ sở để giảm trần lãi suất huy động.
PGS.TS Trần Hoàng Ngân cũng nêu rõ, nhu cầu vay tăng nhưng không có nghĩa NH sẽ đáp ứng mọi nhu cầu vốn của doanh nghiệp, cá nhân. NH Nhà nước tiếp tục có chính sách để kiểm soát tín dụng tăng ở mức thấp phù hợp với mục tiêu kiểm soát lạm phát cao. Về phía NH cũng không thỏa mãn tất cả nhu cầu của người vay mà phải trên cơ sở hiệu quả của dự án sản xuất kinh doanh. Nhiều dự án cùng muốn vay tiền, chỉ tiêu tăng tín dụng có hạn, khi đó NH chọn những dự án có tính khả thi cao nhất.
Chính phủ đã đặt ra mục tiêu kiểm soát lạm phát ở mức một con số, đó là lạm phát mục tiêu và Chính phủ phải thực hiện nhiều biện pháp để đạt được mục tiêu này. Trên cơ sở đó, hệ thống NH xây dựng cho mình định hướng về mặt bằng lãi suất. Doanh nghiệp cũng có cơ sở để tính toán chi phí đầu vào cho các dự án. Nếu lạm phát mục tiêu thấp mà NH vẫn duy trì lãi suất huy động cao thì vừa không hợp lý, lại khuyến khích người dân gửi tiền hơn bỏ vốn vào sản xuất kinh doanh.
Giả sử kiểm soát lạm phát đạt được mục tiêu dưới một con số thì mức lãi suất huy động 10%/năm vẫn đảm bảo người gửi tiền bảo toàn vốn và có lãi. Tất nhiên, mức lãi không thể cao như thời còn lạm phát cao. Bởi lẽ tới đây việc định hướng mặt bằng lãi suất cần phải tính đến lợi ích của người vay.
Thực chất khi NH đưa ra lãi suất có lợi quá nhiều cho người gửi, chẳng khác nào bỏ tiền vào túi này lấy tiền ra từ túi khác. Doanh nghiệp chịu lãi cao, họ đưa tất cả vào giá bán hàng hóa - dịch vụ thì người mua, trong đó có người gửi tiền, phải chi trả.
Theo PGS.TS Trần Hoàng Ngân, lãi suất huy động thực tế vừa giảm từ 17-18/năm còn 14%/năm, tới đây giảm thêm có thể làm nguồn vốn NH sụt giảm nhưng chỉ tức thời và không đáng kể, trong khi cho vay cũng giảm. Điều này cho thấy lãi suất đang là gánh nặng cho các doanh nghiệp, vì thế phải nhanh chóng kéo xuống. Cũng đừng quá lo vốn huy động giảm, bởi đó chỉ là phản ứng tự nhiên của người gửi tiền, sau đó sẽ trở lại bình thường. Hơn nữa, các kênh đầu tư khác cũng kém hấp dẫn.
Gần đây xảy ra nhiều vụ đổ bể tín dụng đen khiến người dân phải tìm kênh đầu tư an toàn và ít rủi ro hơn, trong đó có gửi NH. Có một phần vốn từ NH được người dân chuyển sang mua vàng nhưng việc này không thể kéo dài mãi vì rủi ro rất cao.
NH Nhà nước cần có giải pháp để huy động trở lại nguồn vốn của dân đã chuyển hóa thành vàng và khai thác hiệu quả nguồn vốn này.
Minh Giang