Kiến trúc nhà chống lũ ở miền Trung - từ cuộc thi đến cuộc sống (Phần ba)

Các chuyên mục cũ Dân sinh
Thứ hai, 22/8/2011 15:58 GMT+7
Cuộc thi thiết kế mẫu nhà chống lũ cho nông dân miền Trung năm 2011 đã thành công. Giải vàng, giải bạc đã được trao. Các mẫu nhà đoạt giải cao thu hút sự quan tâm của báo giới. Phải công nhận các mẫu nhà này rất đẹp, rất gây ấn tượng, rất độc đáo.


Nhưng liệu số phận của chúng có giống như nhiều “người anh” đi trước, nghĩa là đi vào quên lãng sau cuộc thi? Và bao giờ người dân vùng lũ miền Trung mới có được những mẫu nhà thích hợp với khả năng tài chính của họ và điều kiện tự nhiên ở địa phương?

Người dân vùng lũ tự cứu mình

Nhớ lại trận lũ lớn vào tháng 10 năm ngoái, chị Lê Thị Phương ở xóm 3, xã Hưng Lợi, huyện Hưng Nguyên, Nghệ An, không khỏi rùng mình. Chị kể: “Ông bà lên đê còn vợ chồng tôi thì ở nhà, trèo lên chạn. Ngồi thì chật vì lụt thì mọi thứ cho lên chạn hết. Ngồi co ro như trong hầm thời các cụ có chiến tranh. Ban ngày có thuyền, phải qua lại vì còn lọn, bò để trên đê. Nấu nướng thì kê thùng phi, bàn để nấu. Nước sạch thì có cái bể cao, có cái nắp, mở nắp thòng gáo xuống múc để nấu ăn. Mong muốn của gia đình tôi cũng như cả khóm ở đây là được nhà nước giúp đỡ, tạo điều kiện để xây tầng trên nho nhỏ, không cần to, phòng khi lũ thì lên tầng trên cho đỡ vất vả. Người và bò đều thiếu ăn, để xây cái nhà vài chục triệu là khó khăn. Nếu như có sự giúp đỡ thì nhà tôi cũng cố gắng chạy vạy thêm tiền vì sống đây cả một đời người, còn con cái nữa. Tích cóp thì không có vì làm vừa đủ ăn thôi”. 


Chị Lê Thị Phương ở xã Hưng Lợi, Hưng Nguyên, Nghệ An

Trong khi các chuyên gia đang tranh cãi và loay hoay tìm kiếm phương án thích hợp thì người dân ở miền Trung từ lâu đã nghĩ ra và thực hiện các phương án tránh lũ theo cách của mình. Đó là tôn nền nhà, nền vườn lên cao như một cái gò. Đó là làm gác xép bằng gỗ, bình thường là nơi để cất lúa, ngô, khoai, khi lũ đến là nơi trú ẩn cho cả nhà. Có điều kiện hơn thì xây hẳn một cài chòi bằng gạch nho nhỏ trên tầng hai.


Bà Đinh Thị Xuyên ở xã Hưng Nhân, Hưng Nguyên, Nghệ An

Ông Trần Hưởng ở xã Xuân Hồng, huyện Nghi Xuân, Hà Tĩnh, chỉ vào căn nhà cũ có căn gác nhỏ chồng lên: “Nhà này chủ yếu xây cài chòi nhỏ nhỏ thế này thôi, chủ yếu để tránh lũ chứ bình thường thì sinh hoạt ở dưới, mùa lũ thì mới lên trên. Gia đình nào có điều kiện thì xây cầu thang nhưng nhà này không có, bắc thang gỗ. Bình thường thì đây là cái nhà kho. Bây giờ xây được cái nhà như thế này phải 70 – 80 triệu đồng (thời điểm đầu năm 2011). Thời này giá cả đắt. Thôn Một có 180 hộ nhưng nhà chống lũ chỉ có 40 hộ thôi, chưa có nhiều vì điều kiện kinh tế. Khi lũ đến thì nhà nào chưa có chòi chống lũ lại xin đến ở nhờ nhà có chòi”.


Nhà lõi chống lũ ở xã Hưng Nhân

Người dân xã Xuân Hồng không xây “chòi” tránh lũ cho trâu, bò như ở các vùng khác vì họ sống ở gần núi Hồng Lĩnh. Mỗi khi bị lũ sông Lam đe dọa thì người dân lùa trâu, bò đi tránh nạn. Cái mà họ cần hơn cả là con đường tránh lũ dẫn từ làng lên núi. Đường tránh lũ không cần to mà chỉ cần đắp cao gần như đê để khi nước dâng bà con có thời gian đưa gia súc và tài sản rút an toàn lên núi.

Còn tại các xã Hưng Lợi, Hưng Nhân của huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An đang phổ biến phương án xây nhà tránh lũ cho trâu, bò. Những con vật nuôi này vẫn là “đầu cơ nghiệp của người nông dân” nên chúng rất được coi trọng, được ưu tiên tránh lũ còn hơn cả con người.

Ông Trần Đình Sự ở xóm 3, Hưng Lợi, cho biết: “Tôi xây cái nhà này tránh lũ tránh bão là chính. Rơm, thức ăn cho bò lả ở trên này này. Cầu thang cho bò lên. Người đang ở tạm trong nhà, xây cho người thì phải tốn kém tiền bạc. Trước tiên phải lo cho sức kéo. Nhà nào cũng phải nuôi con bò, con me (bê) để cày ruộng. Đất thì manh mún, nhỏ lẻ, không phải chỗ mô máy cày cũng vào được. Thóc lúa cũng để trong nhà vì xây ở đây thì tốn kém, chưa có tiền. Trâu bò năm nay không lo chết đói, có thức ăn. Đa số dân đất lụt này cũng làm theo cả. Thợ xây là người Hưng Nhân, đất bãi ngoài đê. Tôi làm nhà tránh lũ cho bò tổng thể hết 25 triệu đồng, công thợ hết 6 – 7 triệu đồng. Tôi thấy phù hợp với giai đoạn bây giờ, về sau chưa biết được, đến đâu hay đấy. Mình làm gì có tiền mà xây kiên cố, tính được lâu dài”.

Chị Đinh Thị Xuyên ở xã Hưng Nhân, cũng có ý kiến tương tự: “Nhà tôi mới xây ô bò đứng với cầu thang đã hết năm chục triệu đồng rồi, nếu xây cả nhà thì dự kiến vài trăm triệu đồng. Xây nhỏ thôi, chỉ ở trong mấy ngày lũ thôi chứ không phải suốt đời. Cơ bản là cái ô cho bò đứng và cái giường nằm. Nhà có 3 – 4 người, tập trung vào đó cả, không có điều kiện xây rộng rãi. Trâu bò trước, người chỉ nấp nấp thế thôi, vì người có thể trăn trở được, còn bò thì lên đó nếu chật quá thì rơi xuống mất. Thành thử ra người ở chật chật để ưu tiên cho bò. Con bò quan trọng đối với nhà nông”.

(hết)

Trần Quang Vinh (thực hiện)


Ý kiến của bạn