6. Cuộc tấn công xâm chiếm Afghanistan của Liên Xô
Trẻ em Afghanistan vui mừng vẫy cờ của Afghanistan và Liên Xô gần Kabul vào ngày 15 tháng 5 năm 1988, khi quân đội Nga bắt đầu rút khỏi Afghanistan
Cuộc xâm chiếm quân sự của Liên Xô vào Afghanistan bùng nổ từ tháng 12 năm 1979 và chuyển thành cuộc chiến chín năm đẫm máu và khiến cho chính quyền Carter bị bất ngờ. Cơ quan tình báo Mỹ vẫn cho rằng do lo ngại "hao người tốn của" sẽ ngăn cản Liên Xô xâm lược Afghanistan.
Trong cuốn "CIA và văn hóa thất bại", John Diamond thừa nhận rằng cơ quan tình báo không thể dự đoán được cuộc xâm lược cho đến khi nó sắp xảy ra. Nhưng ông nói thêm, cảnh báo của CIA về những chuẩn bị quân sự của phía Liên Xô và các phong trào trong suốt năm 1979 đã cung cấp cho chính quyền Carter "tất cả các thông tin cần thiết để đưa ra lời cảnh báo nghiêm khắc đối với Moscow". Một nghiên cứu của Georgetown cũng cho hay, Nhà Trắng đã bị phân tâm bởi các cuộc đàm phán hiệp ước SALT II cũng như cuộc khủng hoảng con tin ở Iran.
7. Sự sụp đổ của Liên bang Xô viết
Gorbachev đọc tuyên bố từ chức của mình tại Moscow vào ngày 25 Tháng 12 năm 1991, trước khi xuất hiện trên truyền hình để nhường lại quyền lực cho Tổng thống Nga Boris Yeltsin và giải thể Liên bang Xô viết
Những thông tin xung quanh việc cơ quan tình báo Mỹ thất bại trong dự đoán về sự sụp đổ của Liên bang Xô viết vào năm 1991, đã được tiên đoán chính xác bởi cải cách của Tổng thống Mikhail Gorbachev, sự suy thoái của nền kinh tế Liên Xô, sự sụp đổ của chủ nghĩa cộng sản ở trung tâm Đông Âu, và các phong trào giành độc lập của một số nước cộng hòa Xô Viết. Như đài BBC gần đây cho biết, “Liên Xô là ví dụ minh họa cho vấn đề, đó là: các nhân viên tình báo là những nhân vật có khả năng “đếm” đặc biệt: họ có thể nhìn vào tên lửa, và ước tính hiệu suất của nhà máy vũ khí, và hơn thế nữa. Tuy nhiên, để “đọc” được những động lực chính trị và xã hội cơ bản của một xã hội sẽ khó khăn hơn nhiều."
Thật vậy, trong cuốn tình báo phương Tây và sự sụp đổ của Liên Xô, giai đoạn 1980-1990, David Arbel và Ran Edelist cho rằng cơ quan tình báo thường xuyên phục vụ cho các quan chức định kiến dưới chính quyền của Tổng thống Ronald Reagan và George HW Bush đã bị Liên Xô de dọa, tạo ra "sự thống nhất khái niệm cứng nhắc giữa các nhà phân tích và nhà hoạch định chính sách." Tuy nhiên, cựu nhân viên CIA, ông Douglas MacEachin cho biết thêm, mặc dù CIA đã không dự báo về sự tan rã của Liên Xô, nhưng đã "dự đoán rằng nền kinh tế sụp đổ và tình hình xã hội mâu thuẫn được mô tả trong rất nhiều nghiên cứu của mình cuối cùng sẽ kích động một số cuộc đối đầu chính trị trong phạm vi Liên Xô... Điều thực sự xảy ra phụ thuộc vào con người và quyết định không thể tránh khỏi. "
8. Vụ thử nghiệm hạt nhân Ấn Độ
Ngày 20/05/1998 Các binh sĩ Ấn Độ đi bộ trên mặt đất đã bị cày xới khi họ tuần tra khu vực Shakti- gần New Delhi, nơi thử nghiệm hạt nhân đã diễn ra 09 ngày trước đó.
Trong tháng 05/1998, CIA đã không hề nhận biết một chút gì về ý định của Ấn Độ trong việc tiến hành một số vụ nổ hạt nhân dưới lòng đất mà Richard Shelby, sau này là Chủ tịch Ủy ban Tình báo Thượng viện, đã gọi là một "thất bại nặng nề trong việc thu thập thông tin tình báo của quốc gia." Cơ quan tình báo đã phần nào giữ được thể diện khi một vài tuần sau đó đã cảnh báo rằng Pakistan đang chuẩn bị tiến hành thử nghiệm hạt nhân của mình và thực tế quốc gia này đã tiến hành vào ngày 28/05/1998.
Vào thời điểm đó, tờ Washington Post báo cáo rằng một vệ tinh gián điệp của Mỹ 6 giờ trước đó đã tìm thấy bằng chứng rõ ràng về việc Ấn Độ đang chuẩn bị thử hạt nhân, nhưng các nhà phân tích tình báo Mỹ chịu trách nhiệm theo dõi chương trình hạt nhân của Ấn Độ đã không làm nhiệm vụ. Thay vào đó, họ phát hiện ra những hình ảnh này khi họ đến làm việc vào sáng hôm sau, khi mà vụ thử nghiệm đã diễn ra.
9. Sự kiện 11/9
Tòa tháp đôi bốc cháy sau vụ đánh bom ngày 11/9/2001, tại thành phố New York
Theo phúc trình của Ủy ban Quốc gia về vụ Khủng bố tại Hoa Kỳ (Ủy ban 11/9) về các vụ tấn công khủng bố ngày 11/9/2001, cơ quan tình báo bị chỉ trích bởi "những vụ ưu tiên, ngân sách trống trơn, cơ cấu lạc hậu, và sự cạnh tranh quan liêu," đã không thể xác định các mối đe dọa lớn gây ra bởi "chủ nghĩa khủng bố xuyên quốc gia" trong suốt những năm 1990 và lên đến đỉnh điểm vào ngày 11/9. Trong phản ứng với các khuyến nghị của Ủy ban 9 / 11, Quốc hội đã bầu ra một giám đốc tình báo quốc gia và thành lập Trung tâm chống khủng bố Quốc gia để hỗ trợ Cục tình báo.
Theo cựu chuyên gia phân tích CIA Paul Pillar đã viết trong một bài báo trên Foreign Policy, các quan chức tình báo đã bỏ lỡ các cuộc tấn công 09/11 nhưng không hề bỏ lỡ những mối đe dọa từ phía Al Qaeda. CIA đã thiết lập một đơn vị tập trung hoàn toàn vào Osama bin Laden vào cuối những năm 1990 và Tổng thống Bill Clinton đã phát động các hoạt động bí mật chống lại Al Qaeda. Cuộc họp báo của cộng đồng tình báo hồi tháng 02/2001 đã chỉ ra mối đe dọa trên toàn thế giới mang tên mạng lưới khủng bố của Bin Laden là "mối đe dọa trước mắt và nghiêm trọng nhất" đối với Hoa Kỳ và có khả năng sẽ "lập hàng hàng loạt kế hoạch tấn công mà có thể không đưa ra bất kỳ lời cảnh báo nào."
10. Cuộc chiến Iraq
Powell cầm một mẫu lọ bệnh than, trong bài diễn văn Liên Hiệp Quốc ngày 05/02/2003. Vị ngoại trưởng tuyên bố rằng Saddam Hussein có thể đã mắc bệnh than đủ nhiều để "làm đầy hàng chục chục chục ngàn muỗng cà phê." Và, ông nói thêm, "Saddam Hussein đã không thể giải trình ngay cả một muỗng cà phê đầy thứ nguyên liệu chết người này."
Tháng 2/2003, xuất hiện trước Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc để tường trình vụ việc đối đầu với Iraq, Ngoại trưởng Colin Powell tuyên bố rằng những cáo buộc của ông về vũ khí hủy diệt hàng loạt (WMD) của Iraq đã được dựa trên cơ sở "tình báo vững chắc." Thật vậy, tháng 10/2002 một ước tính của CIA đã kết luận rằng Iraq đang tiếp tục chương trình vũ khí hủy diệt hàng loạt và có thể tạo một vũ khí hạt nhân "trong vòng vài tháng đến một năm" nếu Iran có đủ nguyên liệu phân hạch. Nhưng Hoa Kỳ không bao giờ tìm thấy bằng chứng cho các chương trình như vậy sau cuộc xâm lược của Iraq - một thất bại tình báo mà Tổng thống George W. Bush đã gọi đây là "hối tiếc lớn nhất" của mình.
Trong trường hợp này cũng vậy, tuy nhiên, thật khó có thể xác định nên quy bao nhiêu trách nhiệm về thất bại này cho CIA mà không phải cho các nhà hoạch định chính sách. Năm 2004, tờ Washington Post cho biết Tổng thống Bush và các cố vấn hàng đầu của ông đã "phớt lờ nhiều lời cảnh báo và hạn định" trong báo cáo tháng 10/2002 của cục tình báo khi họ kiên trì dấn thân vào những kế hoạch cho cuộc chiến này. Ví dụ, các nhà phân tích ước tính rằng Saddam sẽ không sử dụng vũ khí hủy diệt hàng loạt của mình hoặc cung cấp loại vũ khí này cho các phần tử khủng bố trừ khi Iraq xâm lược. The New York Times cũng cho biết rằng của các quan chức cấp cao của chính quyền Bush đã khua những chiếc ống mà họ nghĩ rằng chúng là một bộ phận của các máy ly tâm chế tạo hạt nhân của Iraq bất chấp sự hoài nghi của các chuyên gia hạt nhân.
Chúc Linh
Nguồn: Foreign Policy