Nông sản Việt-những lát cắt buồn: Héo... toàn tập ở chợ đầu mối
16:50 | 07/12/2015
Lâu nay nghĩ những chủ vựa ở chợ nông sản Thủ Đức, vốn chi phối thị trường trái cây của cả thành phố và các tỉnh, hẳn nắm quyền "sinh sát"giá cả.| TIN LIÊN QUAN | |
| Năm 2016, nên trồng thêm bắp... | |
| Ngành nông sản bàn cách sống tốt sau TPP | |
| Đưa hàng nông sản Việt Nam vào châu Âu | |
| Đã có cửa 'thoát' Trung, nông sản Việt đừng chỉ 'hớt váng' | |
Thế nhưng, giữa nhập nhòa sáng - tối, tình cảnh khốn khổ trong cơn xoáy rớt giá đến thành thảm hại của nông sản cũng không chừa họ.
Ế như... trái cây!
2g sáng. Náo nhiệt người và trái cây các nơi đổ về. Mấy lần tôi bị những người bốc vác hất vai vì làm vướng lối đi chật cứng. Mấy thanh niên nói vui: “Chụp ảnh đưa mấy bà lên mạng đi anh. Toàn trái cây ế”. Trước vựa trái cây Hai Danh, một bà bán thanh long ngồi... mê say ngủ. Tôi buột miệng: “Buôn bán kiểu chi lạ vậy trời?”.
Một phụ nữ ngồi trong vựa nói vọng ra: “Ai hỏi mua đâu mà không ngủ? Đêm nào cũng thức lòi tròng, mà ế quá, càng ngày càng ế. Thanh long ế lắm, giờ 10.000đ/kg, chứ trước chỉ 4.000đ/kg”. Giọng chị mỏi mệt. Thức giấc vào cái giờ phải ngủ, khỏe sao được.
Cạnh đó, một chủ vựa gục lên gục xuống trên bàn. Tôi bước vào, vừa thưa chuyện, thì nhận được cái hất tay: “Tôi không có chi nói hết, anh đi hỏi chỗ khác đi”. Tôi cố gắng lần nữa. “Đã nói rồi - giọng không sừng sộ nhưng kiên quyết - nói thì được cái chi. Bán ế, thuế không giảm mà cứ tăng. Các ổng cứ tưởng sướng lắm, chẳng thèm biết tụi này ngày nào cũng lỗ. Mua bán lâu năm ăn chịu với bạn hàng dưới tỉnh, giờ lỗ không lẽ ngưng làm ăn với người ta. Tụi tôi khổ biết bao, ai hiểu?”.
![]() |
| Cả đêm đến sáng vạ vật bên đống trái cây |
Trái cây, lớp chưa lấy ra khỏi thùng, lớp đã được vào lưới, la liệt, xanh đỏ tím vàng chen nhau như bức vẽ lộn xộn. Lời tôi vừa nghe sao chua chát. “Chị buôn bán ở đây 16 năm rồi, không hiểu sao sức mua năm nay giảm dữ, ngày lễ, cúng cũng không tăng mấy" - chị Nguyễn Thị Hồng Minh, chủ vựa trái cây Minh Phát, nói - "Ở đây, chị lấy trái cây từ các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long, Bình Thuận... rồi xuất đi chợ tỉnh, chợ lẻ trong thành phố. Hàng ế hơn phân nửa, lúc trước mỗi ngày bán được một tấn, nay giảm xuống chừa đầy 500kg”.
“Thuế có giảm không?”. “Giảm chết liền, tăng thì có - chị Nguyễn Thị Giàu, chủ vựa E 6-7 to tiếng - anh nhà báo nói giúp tụi tôi đi, quýt, ổi, xoài, đu đủ, giảm hết. Các vựa dưới tỉnh cũng lỗ tè le, lâu lâu họ mới lên một chuyến. Thuế không giảm, mà còn bị thuế giá trị gia tăng nữa, làm ăn sao nổi?”.
Tiếng than chen lẫn tiếng cười, la hét, tiếng xe đẩy, lời chào mua, trả giá. Cứ hình dung một ngày các chợ trái cây đóng cửa, ở dưới tỉnh không bán, tình hình sẽ ra sao? Hẳn sẽ loạn lên, ít nhất là khi bao khuyến cáo tràn ngập báo chí, phòng mạch, rằng hãy bổ sung chất xơ tự nhiên, chuyển từ dùng thức ăn có nguồn gốc động vật sang thực vật để phòng bệnh, giữ dáng đẹp da...
“Sao được anh - chị Mỹ, một tiểu thương ở đây kéo ghế mời tôi ngồi - Cơm áo con cái mà anh, lỗ mấy cũng làm, không trồng thì bà con dưới tỉnh lấy gì sống, không bán thì tụi tôi lấy gì nuôi con, nhưng thiệt là cực quá, người trồng, người mua bán đều cực. Tôi bán trái cây lúc 15 tuổi, từ cầu Ông Lãnh đến Cầu Muối, chợ này khai trương là tôi có mặt”.
Tôi hình dung, nay chị đã hơn 40 tuổi, chừng ấy năm, toàn... thức đêm, xáo trộn thời khắc ăn ngủ làm người ta thay đổi, giọng phụ nữ vốn hiền lành, âm vực càng hạ thấp hơn. “Bán trái cây, lời lỗ hay không, từ đây đến 5g sáng là biết liền”. “Sao vậy?”.
Chưa kịp trả lời tôi, chị lên tiếng: “Thông ơi, mua giúp chị đi, tám ngàn một ký”. Một người đàn ông đứng trước mấy sọt thanh long, đảo mắt tới lui. “Chị lấy gốc bảy ngàn đó Thông”. Ông kia lắc đầu và bỏ đi.
“Đó, anh thấy đó. Nó mua về bán ở chợ lẻ, lời vài ngàn một ký, nhưng người ta chê thì nó chê lại mình, đâu có phải ngồi ở đây ưng hét giá là được. Thanh Long mua ở Phan Thiết, hôm qua bán tám ngàn. Đến sáng mà không được, thì bốn ngàn cũng bán, chứ giữ lại thì thua chết, mang đổ chứ làm chi”.
Bà bên kia nói vọng qua: “Cái nghề này... chảnh có chút xíu à, tới sáng là tàn thôi”. Giọng chị nghe thảm: “Mua từ dưới tỉnh lên, đóng sọt, vào lưới, công vận chuyển, bốc vác, lời từ 1.000-4.000đ/kg. Tôi mới mở sổ năm ngoái coi lại, chôm chôm 16.000đ/kg, thì giờ còn 13.000đ, nhưng đến 5g sáng, sẽ xuống 10.000đ. Đừng mơ đến ngày hôm sau anh ơi, đem đổ hết. Đó, 20 sọt nhãn, 13.000đ/kg là vốn, ổi 3.000đ/kg, từ 8g đêm đến giờ, chẳng ai mua. Chưa bao giờ trái cây ế như những ngày qua. Cũng phải nhìn ở nhiều khía cạnh, một phần trái bị xịt thuốc, nên người ta sợ, mình bán cũng sợ”.
Một bà nói giọng Bắc bước đến lật qua lật lại sọt nhãn. Nghe chị Mỹ báo giá, bà lắc đầu rồi đi. Tôi ngó nhanh chị. Hình như không một chút thất vọng, nuối tiếc. Hình như mọi chuyện như đã được biết, vón lại, dãn ra, rồi không co không dãn, tất thảy như thể đã được... cài đặt trong buồn tênh, chấp nhận, khi kim đồng hồ đang nhích dần.
Gần 30 phút ở đó, trừ người đàn ông đến hỏi giá rồi bỏ đi, chẳng ma nào ghé hỏi. Tôi ngó la liệt trái cây, hoa cả mắt, liếc đồng hồ, đã 5g. Chút nữa, nắng lên là tưng bừng người xe, nhưng trong vựa trái cây thì... ngập bóng tối, bởi ở đó mặt các chủ vựa, người méo xệch, kẻ lặng thinh, mắt sụp xuống vì thiếu ngủ, vì rầu.
Trái héo, người úa
Chỉ cách khoảng 10m, chỗ những gương mặt, giọng nói như trái héo của các chủ vựa đang ngáp lên ngáp xuống, là đến chỗ mấy người bán lẻ đang ngồi. Không ghế, không quầy, không sổ sách, họ ngồi bệch trên bao ni lông, trái cây đổ đống trước mặt.
Mấy ông bốc vác kêu và cười rần rần: “Anh chụp hình mấy bà này đi, toàn "lừa đảo" đó, trong héo ngoài tươi, trái nằm trên là đẹp, nhưng khúc giữa là thối”. Cánh phụ nữ đang ngồi bán cười theo. “Ê anh, chụp ảnh mấy cha nội này đi, người ta bán không được, nhưng bốc vác đâu bớt tiền”, một chị lầu bầu.
Chỗ họ bán không có đèn. Khách mua, thì cầm cái đèn pin từ tay chủ rà tới rà lui như đi... soi ếch. Họ hưởng ánh sáng từ các vựa hắt ra. Bóng tối hơi loãng rồi, nhưng màu đen vẫn phủ lên mặt chủ, khách và trái cây. Cũng trái cây này, bước mấy bước là vô chỗ lung linh điện, giá khác.
“Ôi thôi, không phải vậy đâu anh - chị Tám, quê Tri Tôn, An Giang nhỏ nhẹ - tụi tôi có hơn gì đâu - hẳn gì mua thấp mà bán được cao”. Ba người đến, sà xuống. Chị soi đèn. “Xoài ngon đó, mua đi”. Mặc chủ nói, khách im lặng, lật mấy trái coi rồi đứng lên, không buông một câu rẻ, mắc.
“Đó anh coi, có ai thèm để ý, mà thứ này còn đỡ, thanh long kia mới thảm, 8.000đ/kg, khoảng 9g là tụt xuống còn 3.000-4.000đ/kg đó anh. Gom đây, ra bán vỉa hè, giá vậy thôi, ăn lời chừng 1.000đ/kg. Em bán không được, cũng đưa ra, có bữa không ai mua, đẩy xe đổ mà đắng nghẹn”. “Bả cứng lắm, khóc chồng thôi”, anh bốc vác chen vào, ghẹo. “Không rảnh để khóc, khóc chẳng tươi lại”, chị đốp chát tức thì.
Tôi nói như an ủi: “Mấy người bán ở lề đường coi bộ sướng hơn chị…”. Một bà đang lựa xoài, hất hàm: “Sướng gì, tui bán nè, đẩy xe đi rồi đẩy về đổ, không làm thì lấy gì ăn, mà cứ lỗ hoài, mấy bà này đâu có cho ký nợ”. Chị Tám cự liền: “Bà có thuê lề đường không? Tụi này hễ sáng ra, bán không được cũng phải “đóng hụi chết”. “10.000đ/3kg mà họ không mua, trả thấp nữa, rồi chê đủ thứ, không bán thì đổ, bán thì khác chi tui rước nợ giùm bà”.
![]() |
| Ai cũng than |
Kẻ tới, người lui nhòm ngó, mua một-hai ký ăn chơi, rồi đi. Tôi ngó cái duỗi chân như đeo đá của chị, tưởng tượng lúc đẩy xe đi cả ngày trên phố, bữa trời thương thì bán hết, không thì bỏ thành rác, phận trái cây khác chi phận người, bẽ bàng ê chề.
“Chỗ này thuê à?”. “Dạ - chị Tám vừa ngáp vừa trả lời - hai trăm ngàn mỗi đêm đó anh. Buôn lỗ lời thì kệ, mỗi tháng em phải nộp sáu triệu. Ế lắm, năm ngoái mỗi đêm bán 600kg, nay còn 300kg mà ngồi rục chân, gãy lưng không ai ngó ngàng, có lời bao nhiêu đâu, mỗi thứ lời 1.000đ/kg. Ở quê đã không có việc làm, chạy vạ y lên đây buôn bán kiếm ít tiền nuôi con, mà cứ thế này, chết mất”.
Một anh ngồi kế bên, góp chuyện: “Tôi vay tiền ở quê lên đây, thấy người ta làm được, bắt chước, giờ đang lo nợ không biết lấy đâu trả”. “Anh quê ở đâu?”. “Sóc Trăng anh à, vợ tôi đẩy xe bán trái cây ở đường Đoàn Văn Bơ”.
Tôi trêu: “Không bán được đây, anh đổ qua cho vợ, rồi đi nhậu”. Anh cười: “Trả tiền nhà trọ, gửi về quê cho con cái đi học, ăn uống đã cực thấy bà tổ, có trái cây ế hàng ngày vợ nó chở về đó, cứ lấy mà nhậu rồi vô viện. Phóng lao thì theo lao, nhưng rồi lao về đâu thì không biết được”.
Tôi đứng lên. Trái héo, người héo, sáng tối đều héo, toàn tập. Nhớ ti vi đưa giọng mừng rỡ trái cây xuất sang châu Âu, Mỹ, Nhật Bản, nghĩ “ngày vui ngắn chẳng tày gang”, là muối bỏ biển. Một ngày mới bắt đầu. Không biết những công nhân môi trường bữa nay dọn rác có bật ra tiếng: Lại trái cây!
Và, mọi chuyện sẽ không có hồi kết tươi sáng, nếu nút gỡ chuyển bại thành thắng vẫn là hô khẩu hiệu, đổ thừa cho nông dân, cho thị trường, mà tên gọi đích thực là yếu kém trong điều hành, quản lý - một căn bệnh trầm kha, nhất là khi hiệp định TPP đã được ký kết, nông sản ngoại tràn ngập, số phận nông sản Việt càng bẽ bàng hơn.
Theo Trung Việt (PNO)










