Hai nước Trung Triều chưa vui đã tàn

       

         Kể từ tháng 10/2015 sau chuyến thăm CHDCND Triều Tiên và tham dự Lễ kỉ niệm 70 năm ngày thành lập Đảng lao động Triều Tiên của Ủy viên thường vụ Bộ chính trị ĐCS Trung Quốc Lưu Vân Sơn, tiếp đó có tin Đoàn ca múa Mẫu Đơn Phong Triều Tiên sang thăm và biểu diễn ở Trung Quốc, dư luận các nước đều cho rằng đây là dấu hiệu dọn đường cho chuyến thăm Trung Quốc của lãnh tụ Kim Jong Un nhằm khôi phục quan hệ hữu nghị sau mấy năm lạnh giá.

          Đáng lư ý là  Đoàn ca múa Mẫu Đơn Phong do chính tay lãnh tụ Kim Jong Un xây dựng và việc đoàn sang Trung Quốc biểu diễn do chính Chủ tịch Tập Cận Bình kiến nghị trong lá thư gửi lãnh tụ Kim Jong Un do Lưu Vân Sơn mang theo. Đây cũng là chuyến công du biểu diễn đầu tiên của đoàn ở nước ngoài mà Trung Quốc là điểm đến đầu tiên. Bởi vậy hoạt động này được lãnh đạo cao nhất hai nước quan tâm và chỉ đạo nhằm phục vụ cho mục đích chính trị, ngoại giao.

          Mạng tin “New Tide” của Trung Quốc đã coi chuyến thăm của Đoàn Mẫu Phong là “tiêu điểm” tuyên truyền, với hơn 100.000 tin bài ca ngợi tình hữu nghị hai nước.

Trong bối cảnh quan hệ đang lạnh giá thì chuyến thăm của Đoàn Mẫu Đơn Phong rõ ràng có ý nghĩa chính trị và ngoại giao rất lớn trong quan hệ hai nước chứ không đơn thuần là biểu diễn văn nghệ, thưởng thức nghệ thuật thông thường.

          Đoàn ca múa Mẫu Đơn Phong được thành lập vào tháng 7 năm 2012 theo chỉ thị trực tiếp của lãnh tụ Kim Jong Un với mục đích chủ yếu ca ngợi đất nước, ca ngợi lãnh đạo Triều Tiên với những bài ca cách mạng. Hãng thông tấn trung ương Triều Tiên đánh giá “Đoàn ca múa Mẫu Đơn Phong xếp hàng đầu thế giới.

Bởi vậy, hai nước rất coi trọng chuyến đi Trung Quốc lần này của đoàn, cho rằng đây là sợi dây hữu nghị gắn nối giữa hai nước, hy vọng sau chuyến công diễn lần này sẽ làm hai nước hiểu biết nhau hơn và tình hữu nghị giữa hai nước được tăng cường hơn nữa.

          Báo chí Trung Quốc cho biết tham dự buổi công diễn đầu tiên tối 12/12/2015 đều là các lãnh đạo và khách quý hai nước cùng các nước. Đại sứ quán Triều Tiên tại Trung Quốc đã gửi hơn 2000 giấy mời tới ngoại giao đoàn và các cơ quan đoàn thể Trung Quốc tham dự buổi công diễn đầu tiên của đoàn.

Nhưng chỉ cách 4 tiếng đồng hồ trước khi khai mạc buổi công diễn vào tối 12/12/2015, thì đột nhiên bị hủy bỏ mà không hề cho biết lý do và đoàn lập tức ra về lúc 16h07 phút bằng máy bay, tới Bình Nhưỡng lúc 18h34 phút. Như vậy, cuộc vui chưa bắt đầu đã tàn và buổi công diễn của Đoàn đã chết yểu.

Ngay sau khi có tin buổi biểu diễn bị hủy bỏ, dư luận Trung Quốc cảm thấy ngỡ ngàng, hẫng hụt và bắt đầu đặt câu hỏi nguyên nhân sâu xa nào làm đoàn hủy bỏ buổi diễn. Dư luận cho rằng việc hủy bỏ biểu diễn này rất có thể do chỉ thị trực tiếp của lãnh tụ Kim Jong Un vì ông cho rằng phía Trung Quốc đã đụng chạm tới sự tôn nghiêm của Triều Tiên.

          Sau khi đoàn bỏ về, cả hai nước đều chưa đưa ra lời giải thích chính thức nào. Tân Hoa Xã ngày 13/12/2015 cho rằng: “Do nguyên nhân phối hợp chưa ăn ý giữa hai bên, nên đoàn Mẫu Đơn Phong không thể công diễn theo thời gian biểu đã định”. Còn phía Triều Tiên chỉ cho biết: “Nguyên nhân không thể nói được”. Mặc dù, hai bên chưa có lời giải thích rõ ràng chính thức, nhưng dư luận các nước cho rằng sở dĩ việc hủy bỏ biểu diễn có thể do những nguyên nhân sau:

          Trước tiên là khách mời tham dự buổi biểu diễn. Phía Triều Tiên hy vọng Chủ tịch Tập Cận Bình và Thủ tướng Lý Khắc Cường tham dự buổi khai mạc. Tuy nhiên phía Trung Quốc kiến nghi cử một Ủy viên thường vụ Bộ chính trị tham dự. Mặc dù không được như ý, nhưng phía Triều Tiên cũng đồng ý.

Đoàn Mẫu Đơn Phong sang Trung Quốc ngày 9/12/2015 tại tỉnh Liêu Ninh thì Hãng thông tấn trung ương Triều Tiên đưa tin ngày 10/12/2015 khi thăm quan di tích lịch sử cách mạng ở Bình Nhưỡng (Pyingyong), lãnh tụ Kim Jong Un tuyên bố: “Tổ quốc chúng ta đã có vũ khi hạt nhân và bom khinh khí để tự vệ”. Dư luận thế giới đều ngạc nhiên về tuyên bố này và tác động ngay tới Trung Quốc. Như vậy, chẳng những chưa thực hiện được bán đảo không có vũ khí hạt nhân, trái lại có thêm vũ khí khinh khí đe dọa xung quanh.   

Tuyên bố lần này của Kim Jong Un rõ ràng đẩy Trung Quốc vào thế bất lợi trước dư luận thế giới, nhất là khi Trung Quốc mời Đoàn Mẫu Đơn Phong sang biểu diễn ba ngày, nên dư luận coi đây là sự đồng tình hoặc dung túng đối với Triều Tiên. Vì vậy, Trung Quốc đã lập tức phản ứng. Ngày 11/12/2015 Người phát ngôn BNG Trung Quốc Hoa Xuân Oánh đưa ra những phát biểu bày tỏ không đồng tình và ngầm lên án Triều Tiên. Cùng với việc ra tuyên bố của BNG, các báo cho biết ngay sau đó Trung Quốc liền hạ cấp tham dự biểu diễn xuống “Thứ trưởng Bộ Văn hóa”, hơn nữa báo chí Trung Quốc lại đổ lỗi cho phía Triều Tiên rằng chuyến công diễn của đoàn do phía “Triều Tiên chủ động đề nghị” chứ không phải Trung Quốc chủ động. Điều này làm phía Triều Tiên cảm thấy mình bị xúc phạm.

          Một nguyên nhân nữa làm cho phía Triều Tiên cảm thấy bị xúc phạm là báo chí Trung Quốc đã khai thác quá đáng vấn đề đời tư của lãnh tụ Kim Jong Un. Trưởng đoàn Mẫu Đơn Phong là ca sĩ nổi tiếng Hyon Song-wol, từng là người yêu trước đây của lãnh tụ Kim Jong Un khi ông theo học ở Bỉ. Nhưng do những nguyên nhân khách quan, nên hai người không nên duyên và năm 2009 Kim Jong Un đã kết hôn với người khác. Tuy nhiên, báo chí  và giới truyền thông Trung Quốc đã thêm mắm thêm muối để khai thác quá đáng, nào là ông bị người tình bỏ rơi, nào là cuộc tình duyên trớ trêu...Đối với Triều Tiên, thậm chí cả Trung Quốc, đời tư của lãnh tụ, nhất là lãnh tụ tối cao thuộc về bí mật quốc gia và được coi là sự tôn nghiêm của đất nước. Vì vậy, đây cũng có thể làm cho lãnh tụ Kim Jong Un và dư luận công chúng Triều Tiên phản cảm, tức giận và dẫn tới hủy bỏ buổi biểu diễn.

          Nguyên nhân thứ ba, nhưng có lẽ không mang tính thuyết phục cao, là ngày 17/12/2015 kỉ niệm 4 năm ngày lãnh tụ Kim Jong il, cha của Kim Jong Un qua đời, phía Triều Tiên sẽ tổ chức long trọng lể kỉ niệm này và cấm mọi hoạt động vui chơi giải trí, nên mọi cuộc biểu diễn văn nghệ của Triều Tiên dù ở đâu cũng đều bị cấm.

          Đoàn ca múa Mẫu Đơn tiền đầu bất lợi và tự ý bỏ ra về của Đoàn ngay trước khi buổi công diễn đầu tiên bắt đầu khiến quan hệ hai nước đã xấu nay lại phủ thêm một bóng đen. Dư luận Trung Quốc và các nước cho rằng, Sự kiện này làm mối quan hệ hai nước thời gian tới lại đứng trước ba thách thức lớn sau:

          - Một là, địa vị và giá trị chiến lược của Triều Tiên đối với Trung Quốc có thể bị thay đổi. Trung Quốc sẽ rất khó dự đoán được diễn biến tình hình chính trị của Triều Tiên, vai trò và địa vị của Trung Quốc tại Đông Bắc Á bị giảm sút.

          - Hai là, quan hệ hai nước sẽ lạnh nhạt hơn. Sự kiện này làm cho chuyến thăm Trung Quốc của lãnh tụ Kim Jong Un mà Trung Quốc mong đợi đã trở nên rất xa vời và mù mịt.

          - Ba là, dư luận hoài nghi về năng lực ngoại giao của Chủ tịch Tập Cận Bình, đồng thời uy tín của ông đối với Triều Tiên ngày càng giảm sút.

Do Triều Tiên có vai trò địa chiến lược rất quan trọng đối với Khu vực Đông Bắc Á và với Trung Quốc, nên Trung Quốc không thể bỏ nổi, nhưng cũng rất khó chịu.

          Cuộc vui chưa diễn đã tàn sẽ làm cho quan hệ hai nước thời gian tới đứng trước thách thức mới, điều này cũng chứng tỏ “vai trò cầm chịch” bán đảo Triều Tiên của Trung Quốc như trước đây không còn, tình hình Đông Bắc Á ngày càng phức tạp./.

Kiều Tỉnh